Πάμε να σκοτωθούμε...

Το παρόν διήγημα είναι ένα από τα τέσσερα υπόλοιπα που είναι εμπνευσμένα από το ρεμπέτικο. Οι τίτλοι τους και τα links που μπορείτε να τα βρείτε, είναι:

1. Το φτερό του Κ.Μ. Σμυρλή

http://elkibra-rebetiko.blogspot.com/2009/04/blog-post.html

2. Χασάπης και ογλάνι,
http://elkibra-rebetiko.blogspot.com/2009/04/blog-post_14.html

3. Θ... ο νταβατζής

http://elkibra-rebetiko.blogspot.com/2008/07/blog-post.html
4. Η Νίτσα-το σώμα μετέωρο
http://elkibra-rebetiko.blogspot.com/2009/02/blog-post_28.html

(επανάληψη ενός ήδη διαπραγμένου φόνου)


http://youtu.be/JDkCLtZZEEw

"Έλα να πάμε πέρα, φως μου, στη Γλυφάδα και κει με την αράδα, από μιά σφαίρα ο καθένας στο κεφάλι, όπως και τόσοι άλλοι..." 

Η ύπαρξη μέσα στο σόι ενός παππού που αυτοκτόνησε στα νιάτα του μαζί με την αγαπημένη του, δεν είναι ακριβώς κάτι συνηθισμένο. Και άντε, ας πούμε ότι δεν είναι και κάτι συγκλονιστικό δα, μα τα πράγματα γίνονται πιό περίπλοκα όταν υπάρχουν μαρτυρίες ότι αυτοί οι δύο άνθρωποι θεάθηκαν επανειλημμένα, μετά το συμβάν, να κάνουν τη βόλτα τους σε ώρες κυκλοφορίας, σα να μην είχε συμβεί τίποτα.

Αυτό που λέμε τώρα είναι μιά παλιά ιστορία από το 1936. Έκανε ντόρο και ξεχάστηκε, όπως όλα ξεχνιούνται. Άλλωστε, το ζεύγος έπαψε να εμφανίζεται. Η ηχώ όμως έμεινε στις δυό εμπλεκόμενες οικογένειες. Την πήραν την ηχώ, την τύλιξαν με παλιόπανα να μην ακούγεται και την καταχώνιασαν. Εξαφάνισαν φωτογραφίες τους, προσωπικά αντικείμενα και δε ξαναμίλησαν γι αυτό. Προπαντός, φρόντισαν να μη το μάθουν τα παιδιά.
Έλα όμως που μιά φωτογραφία με το ζεύγος μπροστά στο Λευκοπύργο τους την έσκασε... Κάτι ζαχαρωμένο είχε πέσει κι όταν άφησαν γιά καιρό ένα παλιό τετραδιάκι απάνω της, κόλλησε και μεταφέρθηκε, στα ύπουλα, μαζί του σ΄ένα χαρτονένιο κουτί σ΄ένα πατάρι.

Το 1989, ο Γιώργος είχε περάσει στο πανεπιστήμιο της Αθήνας κι επειδή τα οικονομικά ήταν πιεσμένα έμενε στης θείας του στα Πετράλωνα. Όταν γύρισε στο σπίτι ένα μεσημέρι και τη βρήκε ανεβασμένη στο πατάρι, κατουρημένη και να τρέμει σα το ψάρι, τα χρειάστηκε. Την κατέβασε κάτω με τα χίλια ζόρια κι εκείνη τραύλιζε.
- Τί έπαθες καλέ θεία, τί συνέβη;
- Γιωργάκη, π...παιδί μου, συγκοπή θα πάθω, θα τα τινάξω. Κοίτα εδώ και π...πες μου, ονειρεύομαι; ΠΕΣ ΜΟΥ, ΤΙ ΒΛΕΠΕΙΣ ΕΔΩ!, τσίριξε υστερικά.
- Τί βλέπω, είπε ο Γιώργος κοιτάζοντας τη φωτογραφία που κράταγε σφιχτά στα
τρεμουλιάρικα χέρια της, μιά ξεθωριασμένη φωτογραφία βλέπω έναν άντρα
και μιά γυναίκα...
- Και που είναι, σε παρακαλώ, ξεθωριασμένη η φωτογραφία, έ;
- Στα πρόσωπά τους, στα κεφάλια τους.
- Έλα Χριστέ και Παναγιά κι άγιε μου Δημήτρη, τί ήθελα τώρα και το βρήκα
αυτό;
- Δε καταλαβαίνω...

Και του τό΄σκασε το παραμύθι. Μισά όμως και λογοκριμένα του τά΄πε. Πραγματικά, η φωτογραφία ήταν αρκετά καθαρή, μ΄εκείνο το παλιό χρώμα της σέπιας, και μόνο τα κεφάλια ήταν ξεθωριασμένα και μισοδιακρίνονταν.

- Την Τιτίκα. Θα πάρω την Τιτίκα. Πού στο διάολο έχω το τηλέφωνό της;

Η Τιτίκα ήταν μέντιουμ και γνωστή της οικογένειας από χρόνια. Ο Γιώργος συνόδεψε τη θεία που δεν άντεχε να πάει μοναχή της και του φαίνονταν τραγικά αφελή όλ΄αυτά.

- Τον βλέπω...αααχχ, άρχισε να λέει η Τιτίκα το μέντιουμ, ρουφώντας αέρα μέσα της και, σχεδόν, χωρίς να κουνάει τα χείλια της. Την κρατάει απ΄τον ώμο, τώρα την αφήνει, πλησιάζει...Νεοκλή, βγάλτο αυτό που έχει στην καρδιά σου...

Η θεία είχε σφίξει τα χέρια γύρω στο φαρδύ της μπούστο, το στόμα της έχασκε, ενώ την κόβαν κρύοι ιδρώτες. Ο Γιώργος κρατιόταν να μη γελάσει, ανατρίχιασε όμως όταν μιά βαριά αντρική φωνή βγήκε μες απ΄το στόμα του μέντιουμ.

- Τι σκιάζεστε, ωρέ κουνάβια, γιά να μιλήσω βλάχικα; Θα σας φάω; Ένα πράμα δε γούσταρα στη ζωή μου, το καπάκωμα κι εσείς, με καπακώσατε κι εμένα και τη Φόνη. Μας πούλησαν γιά τα φράγκα κι εσείς μας εξαφανίσατε, τα σκίσατε όλα, τα πετάξατε, σα να μην υπάρχαμε. Σε νταρακούνησε η φωτογραφία, ε θεία; Τα κεφάλια μας που ξεθώριασαν, ε; Εγώ τό΄κανα, απο δω που είμαι, γιατί ήθελα να φτάσω στο Γιώργο. Μ΄ακούς, Γιώργο; Φοράω ένα δαχτυλίδι με μαύρη πέτρα στο δάχτυλο. Θά΄ρθω να σε βρω, να δεις και τη Φόνη μου. Άντε, πολλά είπαμε. Γυρίστε πίσω στη ζωούλα σας...

Το μέντιουμ η Τιτίκα, χύθηκε εξουθενωμένη στην πολυθρόνα της κι ανάσαινε βαριά με σφαλιγμένα τα μάτια.
Η μέρα εκείνη έκανε ένα «κλικ» στο Γιώργο. Πήρε σβάρνα όλους τους εναπομείναντες συγγενείς κι άρχισε να ρωτάει. Έψαξε να βρει τους απογόνους της Φόνης κι έκανε το ίδιο. Τους ανακάτεψε όλους γιά τα καλά, δεν έβγαλε όμως πολλά πράματα. Μασημένα του τα λέγανε, αοριστίες. Γιά αυτοκτονία του μίλησαν, χωρίς ν΄αποκαλύψουν το πως.
Εκείνο το «θά΄ρθω να σε βρω να δεις και τη Φόνη μου», τον τριβέλιζε. Δηλαδή, πώς θα΄ρχόταν; Σα φάντασμα;

Κουβαλάμε ένα διχασμό, στις μέρες μας. Ο αμερικάνικος κινηματογράφος που διαμορφώνει συνειδήσεις σε διαπλανητικό επίπεδο, μας έχει μάθει πως και το πιό απίθανο μπορεί να συμβεί στη καθημερινή ζωή και τό΄χουμε φάει. Το δεχόμαστε όμως με τον καλοσερβιρισμένο τρόπο που προβάλλεται στις ταινίες. Όταν συμβεί κάτι στη πραγματικότητά μας αντιδρούμε, και είναι φυσικό, με ανακλαστικά περίπου σα των πρωτόγονων ανθρώπων. Ακόμα...
Έτζι και ο Γιώργος. Το πράμα του ήρθε από κει που δε το περίμενε. Μες απ΄τον καθρέφτη, εκεί που ξυριζόταν.

Ο Μπόρχες έγραψε γιά μία φυλή που ηττήθηκε και αναγκάστηκε να μετοικήσει μέσα στους καθρέφτες. Μιά ηττημένη περίπτωση ήταν κι ο Νεοκλής. Τον είχαν καπακώσει, όπως είπε και ξαφνικά, ένα χέρι με δαχτυλίδι με μαύρη πέτρα βγήκε μες απ΄τον καθρέφτη και τράβηξε σούμπιτο το Γιώργο, μέσα του!

Νάτο λοιπόν το ζεύγος που προχωράει. Στη παραλία προς τη Γλυφάδα πηγαίνουν και δίπλα τους ο Γιώργος. Τον βλέπουν ότι είναι μαζί; Δε το ξέρει. Ίσως, μόνο ο Νεοκλής που τον έφερε εκεί. Ούτε κι ο ίδιος ο Γιώργος βλέπει το σώμα του, ούτε να μιλήσει μπορεί. Όπως στα όνειρα...

- Να κάτσουμε κάπου, Νεοκλή, με στενεύει το παπούτσι μου, λέει μαλακά η
Φόνη.
- Εδώ παρακάτω είναι ένα ουζάδικο που θα σ΄αρέσει κι εσένα. Να κάτσουμε να
μιλήσουμε, να δούμε τι θα κάνουμε...
- Τί να κάνουμε; Τα ξέρεις πως είναι τα πράγματα.
- Μωρέ, τα ξέρω, αλλά δε τα δέχομαι.
- Και τί μπορείς να κάνεις; Τίποτα. Ούτε κι εγώ μπορώ να τους πάω κόντρα. Το
ξέρεις όμως πόσο σ΄αγαπάω και σε θέλω.
- Το ξέρω, ρε Φόνη κι ξέρω πως δε μπορείς. Θα τους χορέψω στο ταψί εγώ. Θα
δεις. Μόνο να είσαι αποφασισμένη.
- Αποφασισμένη..., λέει η Φόνη που κοντοστέκεται, πηδάει επιτόπου και τραβάει
λίγο το παπούτσι της να κάτσει καλύτερα.

Κάθονται. Μπακαλιαράκι τρώνε στα κάρβουνα, ντοματούλα και ούζο.
Σιωπηλοί, δε λένε τίποτα. Κάτι σκέφτεται ο Νεοκλής. Βγαίνει ένα ειρωνικό «χμ...» απ΄το στόμα του κι αρχίζει να σιγολέει ένα τραγούδι, κοιτάζοντας στα μάτια της Φόνης.

- Πώς σού΄ρθε αυτό; τον ρωτάει χαμογελώντας.
- Α, έτσι, μού΄ρθε στο μυαλό...
- Πάω λίγο να φρεσκαριστώ κι έρχομαι.
- Να πας, κορίτσι μου.

Σηκώνεται η Φόνη και μόλις απομακρύνεται, γυρίζει ο Νεοκλής και μιλάει γιά πρώτη φορά στο Γιώργο.

-Άκου δω, ρε Γιώργο, ο παππούς σου δεν ήτανε κανέν΄αγρίμι. Τα πράγματα μ΄ανάγκασαν να κάνω ότι έκανα. Και δε σ΄έφερα εδώ να σε πληγώσω, να σε κυνηγούν εφιάλτες μιά ζωή. Ήθελα μόνο να βρεθείς από κοντά και να καταλάβεις, να μας βάλεις σε μιά καλή γωνιά μες το κεφάλι σου. Η Φόνη κι εγώ δε θα ενοχλήσουμε πιά κανέναν. Δεν έχει σημασία τι ακριβώς έγινε, πεθάναμε κι αυτό είναι όλο. Τέλειωσε το παραμύθι. Άντε τώρα, γύρνα πίσω, κάνε λεφτά στη ζωή σου να μην έχεις ανάγκη κανέναν, μην αφήσεις όμως να σε χαλάσουν και μη χαλάσεις άλλους γι αυτά. Μ΄ακούς; Έλα τώρα, να σ΄αγκαλιάσω...
Ένα πνιγμένο λυγμό ακούει ο Γιώργος έτσι όπως κρύβει ο Νεοκλής το κεφάλι στο λαιμό του και πίσω, μπροστά στον καθρέφτη που ξυριζόταν ξαναβρίσκεται...

Η Φόνη καταφτάνει, πεταχτούλα.
- Κάτσε και μη με σταματήσεις τώρα, της λέει.

Σηκώνεται όρθιος, χτυπάει δυνατά με το πηρούνι του ένα πιάτο, οι θαμώνες στρέφουν.

- Γιά ακούστε με, ρε παιδιά, μιά στιγμούλα. Αυτή είναι η Φόνη, η γυναίκα π΄αγαπάω κι εγώ είμαι ο Νεοκλής. Φτωχαδάκι είμαι. Νά΄μαστε μαζί θέλαμε και δε μας αφήνουν, γι αυτά τα γαμημένα τα λεφτά. Έχετε ακούσει πολλά τέτοια. Τώρα, το λοιπόν, θα δείτε κάτι και σας ζητάω να το πάτε παραπέρα, μη τυχόν και ξυπνήσουν αυτοί που κοιμούνται. Αυτό. Ζητάω συγνώμη κι απο σας, κι απ΄το μαγαζί.

Το χέρι του κινήθηκε γρήγορα προς την τσέπη και...εδώ, ας σταθούμε.

Ο Μάης ήταν προς το τέλος του κι εκείνη τη μέρα δόθηκε το σήμα στις πικραλίδες ν΄αμολήσουν τους σπόρους τους. Σα πυκνή βροχή κινιούνταν οι σπόροι και παρασέρνονταν από δω κι από κει. Μιλάω γι αυτή τη σοφή κατασκευή, τους «κλέφτες» όπως τους λέγαμε κάποτε, που έχουν μιά «καρδιά» στο κέντρο και γύρω.γύρω λευκά τριχίδια που βοηθάνε στην πλοήγηση. Βροχή από τέτοιους σπόρους λοιπόν στροβιλίζονταν γύρω απ΄το Νεοκλή και τη Φόνη που τον κοίταγε παραξενεμένη. Θυμίζω πως βρισκόμαστε ακριβώς πριν την επανάληψη του συμβάντος και μόνο ο Νεοκλής ξέρει τι θα συμβεί την επόμενη στιγμή.
Το Γιώργο τον διώξαμε πίσω, να μη σταμπαριστεί το παιδί πάνω στα νιάτα του. Εσείς όμως είσαστε μεγάλοι, πιό ώριμοι, έχετε δει αμέτρητες ταινίες κι έτσι, οι επόμενες γραμμές δε θα σας τρομάξουν...

Το χέρι του Νεοκλή σφίχτηκε κι αμέσως μετά, τέντωσε τα δάχτυλά του, σα νά΄χε περάσει μέσα τους ηλεκτρικό ρεύμα. Με μιά μελετημένη, ημικυκλική κίνηση (είχε άραγε κάνει πρόβα;) τό΄χωσε στη τσέπη του και ένα πιστόλι βρέθηκε μπροστά στο μέτωπο της Φόνης που γούρλωσε τα μάτια της...

ΕΚΕΙΝΗ

Στην αρχή δε κατάλαβε. Ένα βούισμα μέσα της, αέρας βουλώνει τ΄αυτιά της. Τί είν΄αυτό τώρα; Πάει, τελείωσαν όλα; Κύματα αφηνιασμένα ο τρόμος. Ξεκινούν από βαθιά μέσα και μεγαλώνουν, αφρίζουν, θεριεύουν, τη σκεπάζουν. Ασφυκτιά. Μετά, μιά δυνατή ζάλη, άστρα φλεγόμενα μπρος στα μάτια της. Η ζάλη φεύγει και την αντικαθιστά μιά εσωτερική ηρεμία καθώς βλέπει το βάθος του πηγαδιού που απλώνεται μπροστά της. Σκοτάδι πέφτει στα μάτια. Ο γύρω κόσμος, όλ΄αυτά που θα χαθούν γιά πάντα, σβήνουν γιά δέκατα του δευτερολέπτου. Βλέπει τον εαυτό της μωρό στην κούνια και διατρέχει τη ζωή της με απανωτές, αστραπιαίες εικόνες. Όλα είναι τόσο μικρά και τόσο ασήμαντα. Οι πέτρινοι όγκοι των βουνών δε δίνουν δυάρα γιά τα βάσανά μας. Το φως θα γίνει μιά θαμπή ανάμνηση. Τελειώνουν τ΄αστεία. Σ΄ευχαριστώ ζωή... Νάτος! Ο Θάνατος. Να, η σκοτεινή, λιγνή μορφή που το δρεπάνι στριφογυρίζει πάνω απ΄το κεφάλι της. Να, ο μαύρος μανδύας που την τυλίγει. Εδώ τελειώνει ο δρόμος, εδώ χωρίζονται τα φύλλα απ΄τα δέντρα, οι στέγες απ’ τους τοίχους.
Ο Νεοκλής της πιάνει τον καρπό και της χαμογελάει τρυφερά. «Πάντα μαζί, Φόνη», της ψιθυρίζει κι εκείνη, προλαβαίνει να τον ακουμπήσει.
Βλέπει το στριφογυριστό βλήμα που έρχεται και βιδώνεται στο μέτωπό της.
Νεοκλή μου...
Όπως οι σπόροι απ΄τις πικραλίδες, όπως ένα γινωμένο ρόδι που συντρίβεται, έτσι και το κεφάλι της. Άλλα απο δω κι άλλα απο κει, κόκκινο τον βάφουν.
Όλοι γύρω παγωμένοι, κανείς δε πρόλαβε και το πιστόλι το γυρίζει πάνω απ΄τ΄αυτί του...

ΕΚΕΙΝΟΣ

Τα συστήματα επιτάχυνσης λειτουργιών κινούνται σε ορικά επίπεδα. Οι φορτιστές βουίζουν, οι βαθμοί φτάνουν στην υπερθέρμανση, στέλνουν το αίμα στα μάτια του και τα κοκκινίζουν. Σπίθες, ίνες που αστραποβολούν, λάμπουν, λάμπουν, λάμπουν, «μη τολμήσει κανείς να με σταματήσει!». Φόρτωση, αποφόρτωση. Φωσφορικά υγρά συνωθούνται σε διάφανα αγγεία, κωδικοποίηση, αποκωδικοποίηση, τελικές επιλογές, η εντολή μεταβιβάζεται φρενιασμένη, φτάνει στο δάχτυλο, «χαϊβάνια, σας τη φέραμε. Έρχομαι, Φόνηηη», φωνάζει και πιέζει τη σκαντάλη...

Δυό τα ρόδια που έσκασαν, με τις υγείες μας...
Δόξα στις αρχές, στις πεποιθήσεις, στην κόλαση που χτίσαν μεθοδικά οι άνθρωποι μέσα στους κήπους της Εδέμ...

Η λεσβία...

Γιατί αυτό το γραφτό;

Στην Ελλάδα θεωρούμε πιά ότι είμαστε "απελευθερωμένοι σεξουαλικά". Τι σημαίνει αυτό, είναι μιά μεγάλη κουβέντα. Επειδή όμως τέτοιες κουβέντες που άπτονται της αυτογνωσίας τις αποφεύγουμε, ας κάνουμε πως το καταπίνουμε. Και ο/η τελευταίος/α χαζοβιόλης/α το θεωρεί σα κάτι κεκτημένο. Πριν υποκριθούμε ότι το καταπίνουμε, δείτε (ξανά;) ένα σύγχρονο "απελευθερωμένο" Ελληνόπουλο

http://elkibra-rebetiko.blogspot.com/2010/02/t-blog.html

Ταυτόχρονα, κρατάμε και παλιές στάσεις, από τα χρόνια πριν τη δήθεν απελευθέρωσή μας, στις τσέπες μας, έτσι σα γαργαλιστικές καραμέλες.

Υποτίθεται πως μιά πραγματικά απελευθερωμένη κοινωνία δε σκανδαλίζεται, δεν ερεθίζεται και δε κολάζεται από το φάσμα των ομόφυλων σεξουαλικών σχέσεων. Λογικά, παραγράφει τις λέξεις κατηγοριοποίησής τους. Ωστόσο, αν μπει κανείς στα βουίζοντα forum του ρεμπέτικου, θα δει κάθετα συντηρητικές απόψεις και κακεντρεχή σχόλια, ιδιαίτερα όταν ψιλομυρίζονται ότι το θέμα άπτεται του ρεμπέτικου. Ταμπού, κάνει τζιζ. Κι αν τολμήσει κανείς ν΄ασχοληθεί, να όπως εγώ, πέφτουν απάνω όλοι σα σμάρι από μανιασμένες σφήκες και μπορεί να σου βγάλουν κι ότι είσαι κρυπτο-έτσι...

Ένας απ΄τους πάμπολλους λόγους που ο Κώστας Μασσέλος Νούρος βρίσκεται μονίμως στις τελευταίες θέσεις της βαθμολογίας προτιμήσεων είναι και ότι είχε το κουσούρι...

Επειδή λοιπόν η σημερινή κοινή γνώμη, παγκόσμια όπως ίσως πληροφορείστε, δείχνει τα δόντια της στην ομοφυλοφιλία που, μςε τη σειρά της, έχει ξεσαλώσει και είναι κωμικοτραγική, η σημερινή στάση λέω, (έτσι μιλούσαν κάτι γερομπαμπαλήδες...) είναι, τελικά, συντηρητικοτερη απ΄την αντίστοιχη της δεκαετίας του ΄30. 

Προχωρούμε λοιπόν εμπρός, προς το περίλαμπρον μέλλον, μιλώντας για τη βυζαντινή (...) καταγωγή του ρεμπέτικου, εκθειάζοντας το αρχαίον κλέος και τις πανδουρίδες, κρύβοντας στα έγκατα ντουλαπιών την παιδοφιλία και ομοφυλοφιλία στους αρχαίους χρόνους, όπως κρύβουμε επιμελώς και ενοχλητικά στατιστικά στοιχεία από τα "κορόιδα" της Κοινής Αγοράς (άσχετα αν αυτοί κάνουν τα ίδια και χειρότερα, με στιλ όμως)...

Ε, να, γι αυτό μπαίνει αυτό το γραφτό.

Στα 1933 λοιπόν, ο Παναγιώτης Τούντας κυκλοφόρησε το ιδιότυπο παρακάτω τραγούδι "Γίνομαι άντρας" (Parlophone B-21674-ΙΙ 101322-2).

Οι στίχοι του είναι οι παρακάτω:

Γίνομαι άντρας (1933)

(Παναγ. Τούντα) – Ρόζα Εσκενάζι

Σαν κι εμένανε τσαχπίνα, δεν έχει άλλη στην Αθήνα.

Γίνομ’ άντρας, πρώτο πράμα, με πιστόλι και με κάμα

κι έχω γκόμενα μιά δούλα και της τά’χω πάρει ούλα.

Στον τεκέ όταν θα πάω, όλους τους στραβοκοιτάω

και μου λέν, «καλώς τ’ αδέρφι, τράβα μιά, να κάνεις κέφι»

κι αρχινώ με τα μαγκάκια, γλέντι με μπαγλαμαδάκια.

Μα ένα βράδι μ’ ανθιστήκαν κι όλοι επάνω μου ριχτήκαν

και μ’ αρχίσαν στα σορόπια, με τη γλώσσα τους τη ντόπια

και φωνάζαν με λαχτάρα, «αχ, αγοροκοριτσάρα».

Αχ, γειά σου, αγοροκόριτσό μου, γειά σου!

Ο Τούντας εμπνεύστηκε από ένα πραγματικό γεγονός που, ευτυχώς, το διηγήθηκε η Αγγελίτσα Μαρωνίτου-Παπάζογλου στο γιό της Γιώργη και υπάρχει στο βιβλίο "Τα χαϊρια μας εδώ", σελ. 369-70):



«... Και πιό να πρωτοπιάσουνε... Δε φουμέρνανε χασίσι μόνο οι μόρτες... Ηφούμερνε και η αριστοκράτια. Δεν ακούς πού λέει η πλάκα πού έχεις, το «αγοροκόριτσο»; Στο Κουτσουκάρι εδώ πήγε και βρήκε τον τεκέ και το βγάλανε τραγούδι. Και μπήκε μέσα και λέει : Πως το λέγανε να δεις...

« Σάν εμένανε τσαχπίνα

δέν έχει άλλη η Αθήνα

γίνομ’ άντρας πρώτο πράμα

με πιστόλι και μέ κάμα

κι έχω γκόμενα μιά δούλα

και της τά’χω φάει ούλα...».

Αυτή πήγε μες τον τεκέ ντυμένη άντρας και ηφούμαρε. Κι ύστερα αυτοί την αντιληφτήκανε λέει απ’ τα χέρια τση, πως δεν είναι άντρας και πήγανε να τση βάλουνε χέρι. Τση κολλήσανε. Και βγαίνει έξω στήν πόρτα και λέει: «Αν είστε άντρες, βγείτε έξω...» Και τραβά μιά κάμα. Κάμα είναι μεγάλο μαχαίρι, που κόβει κι απ’ τις δυό μεριές, μυτερό. Και που να βγούνε οι από μέσα έξω. Νάαααα... τους πήγε. Δέν ηκουνήθηκε κανείς. Και φεύγει και πάει στον «πράσινο μύλο» απέναντι, εκεί στη Θηβών ήτανε μιά μπύρα του Μαλικούτη, κι ηπήγε μέσα κι ηχόρευε τσιφτετέλι. Πήγε κι από πίσω στου Μαλικούτη –ήτανε κι ένας τεκές- πάει και φουμέρνει κι από κεί και ξαναγυρίζει μες στο κέντρο και ξέσπασε πιά κι ηχόρευε τσιφτετέλι. Εν τέλει... τούς φάνηκε παράξενο. Τί πράμα ήτανε αυτό, που κουνιότανε σα γυναίκα και φόραγε παντελόνια και γυναίκα δεν ήτανε; Είχε μαστουρώσει άσχημα κι έκανε πράματα τρελλά. Και φωνάξανε το τμήμα ηθών και την τσάκωσε μέσα κεί, ντυμένη άντρας. Η Ρόζα το τραγούδησε αυτήν την ιστορία. Ύστερα μάθαμε πως ήταν κορίτσι, μιανού εφοπλιστή κόρη, κι είχε γίνει μάγκας. Τί να πείς... Και γύριζε στσί σκουπιδοτεκέδες... Καλή φώτιση...



Περνάω τώρα στο ακόμα ανέκδοτο βιβλίο μου "Τα πλυμένα και άπλυτα του ρεμπέτικου" και προ-δημοσιεύω κάποια αποσπάσματα από ένα δοκίμιο με τίτλο "Αγοροκοριτσάρες και αγορίνες ή, Τι σχέση έχει ο φάντης με το ρετσινόλαδο ή, μη πυροβολείτε το φεγγάρι":



"...Αν ακολουθήσουμε την κοινή λογική, μπορούμε να υποθέσουμε ότι το γεγονός της αντροντυμένης γυναίκας κυκλοφόρησε στην πιάτσα και ίσως δημοσιεύτηκαν κάποια ψιλά στις εφημερίδες. Αν, πράγματι, η γυναίκα ήταν εφοπλιστίνα, είναι λογικό να αμφιβάλλουμε αν ο μπαμπάς της δε θα κινούσε γη και ουρανό, ώστε να μη δημοσιευτεί το συμβάν Άλλο τόσο λογικό είναι ότι η διήγηση του γεγονότος μπορεί να παραλλάχτηκε και να μεγαλοποιήθηκε, μέχρι να φτάσει στ’ αυτιά της Αγγελίτσας Μαρωνίτου. Αν εξελίχθηκαν τα πράγματα όπως μας εξιστορεί, μπορεί να δει κανείς πως προσθαφαιρούνται λεπτομέρειες, μέχρι να μορφοποιηθεί το γεγονός σε στίχους ενός τραγουδιού. 

Ας ξεκαθαρίσουμε εδώ ξανά ότι, το γραφτό αυτό δεν αποτελεί μιά κουτσομπολίστικη εντρύφηση. Το ζητούμενο είναι, κατά πόσο μπορούμε να εμπιστευόμαστε τους στίχους των τραγουδιών γιά να εξάγουμε συμπεράσματα. Είναι, μάλλον, φανερό ότι ο Τούντας έφτιαξε ένα «σενάριο» δικό του, με βάση το πραγματικό γεγονός. Το "έχω γκόμενα μιά δούλα και της τά’χω πάρει ούλα" μοιάζει σα τσόντα που προστέθηκε γιά να γαργαλίσει το κοινό. Είναι, άλλωστε, ο στίχος που «βάζει φωτιά» στα μυαλά. Αν αφαιρεθεί, τα υπόλοιπα δε λεν πολλά πράγματα. Η φράση «της τάχω πάρει ούλα» παίζει, προφανώς, σε δυό επίπεδα : στο στράγγισμα των οικονομιών της «δούλας» και, στην πλήρη ερωτική παράδοσή της στα γούστα του «αγοροκόριτσου». Διαλέγει κανείς και παίρνει, ανάλογα με την οικονομική επιφάνεια του «αγοροκόριτσου». Αν, όντως, «ξεβράκωσε» και την κάμα και απείλησε και οι εντός του τεκέ δε τόλμησαν να κουνηθούν, δεν είναι παράξενο που δεν κρίθηκε σαν «ενδιαφέρουσα» λεπτομέρεια από τον Τούντα γιά να το περιλάβει στους στίχους...


Οι άνθρωποι λειτουργούνε παραπλήσια με τους, προς το παρόν, «πρωτόγονους» υπολογιστές. Όπως τα προγραμματισμένα μηχανήματα, οι «μηχανές ανεύρεσης», αντιδρούν πολύ συγκεκριμένα σε μιά λέξη που θα πληκτρολογήσουμε. Κάπως παραπλήσια αντιδρούν κι οι άνθρωποι. Η λογική που τους διέπει μεταφέρθηκε στους υπολογιστές. Επιπλέον, οι λέξεις είναι κύματα ήχων, κύματα θορύβων γεμάτων νοήματα. Είναι, λοιπόν, ο γαργαλιστικός στίχος «έχω γκόμενα μιά δούλα και της τά’χω πάρει ούλα» που κάνει αυτούς που αναφέρθηκαν στο συγκεκριμένο τραγούδι να το χαρακτηρίζουν, έστω και αστειολογώντας (;), «αμαρτωλό», ή να νομίζουν ότι πρόκειται γιά σπαρταριστά, «ακραία αλλά ελεύθερα ερωτικά αλισβερίσια;», όπως γράφει ο Πάνος Σαββόπουλος στο βιβλίο του "Περί της λέξεως "ρεμπέτικο" το ανάγνωσμα...και άλλα" (σελ. 85)

..

Οι μαύροι θρηνητικοί ήλιοι

 ή 

"και τ' αυτιά έχουν τοίχους".

"Εγώ δεν ήρθα εδώ απόψε να γλεντήσω.
ήρθα μονάχα να παρηγορηθώ"
(στίχος του Β.Τσιτσάνη από το τραγούδι "Τσιγγάνε, σπάσε το βιολί" (1949) Ρένα Στάμου, Β.Τσιτσάνης


Τα παρακάτω είναι μερικές σκέψεις γιά το μαύρο χρώμα και ότι αυτό συμβολίζει, σε σχέση με το ρεμπέτικο και τη σημερινή ζωή.

Σκοπός αυτού του blog είναι, ένας διαφορετικός τρόπος πλησιάσματος του ρεμπέτικου. Όμως, η ενασχόληση μ΄αυτή τη μουσική, με τον τρόπο τουλάχιστο που πλησιάζεται, καταντάει αποστειρωμένη,
μουσειακή,
ασφυκτική,
μανιακή,
βαρετή...

Ζούμε σε μιά χώρα που λούζεται απ' τον ήλιο. Ο ήλιος τα κάνει όλα διάφανα, χαρωπά, ελαφρά. Αυτό είναι και το επίσημο πρόσωπο της Ελλάδας, μ' αυτό αποτεινόμαστε στον έξω κόσμο. Ένα, κάπως επιφανειακό, "ελάτε να γλεντήσετε, να φάτε, να κάνετε μπάνια στις γαλάζιες μας θάλασσες".

Μπορούμε να πούμε ότι αυτή η συνεχώς φωτισμένη χώρα έβγαλε και "μαύρα" τραγούδια; Ναι, και δεν είναι παράξενο. Ο ελληνικός λαός έχει περάσει ουκ όλίγα, είχε ατέλειωτες μετωπικές συγκρούσεις κλπ., κλπ. και, "έσφιξε το πετσί του". Ακόμα, είχαμε πολύ πάρε-δώσε, από αμνημονεύτων χρόνων, με την Ανατολή. Από κει πήραμε, μεταξύ άλλων, την εγκαρτέρηση, το παράπονο, μιά βαθύτερη φιλοσοφική θεώρηση των εγκοσμίων, κάτι που εκφράστηκε έντονα στους μανέδες. Το μαύρο χρώμα, χρώμα μυστηριακό, χρώμα του πένθους, ήταν για αιώνες βαθιά ριζωμένο μέσα στην ελληνική πραγματικότητα και πέρασε, ήδη απ' την εποχή του Όμηρου, μέσα στη γλώσσα. "Μαύρος Άδης", "μαύρη μέρα", "μαύρη κατάρα".

Στα τρέχοντα ελληνικά "μαύρο τραγούδι" είναι το σπαραξικάρδιο, το μελαγχολικό, το απαισιόδοξο.



Είναι αυτό που σιχαίνονται οι "αστοί", αντιπαθούν οι μικροαστοί και απωθούσε την παραδοσιακή αριστερά. Παλιότερα, τους ενοχλούσε κι αυτό που έβγαζε κέφι και χαρά. Το βλέπαν σαν έλλειψη συνειδητοποίησης, σαν αφέλεια...
Αυτά που δοξάστηκαν, κι ακόμα τα προσκυνάν οι διάφορες ρεμπέτικες ιστοσελίδες, είναι αυτά τα τραγούδια που στέλναν κρυφά κοινωνικά μηνύματα, μεταμφιεσμένα εξαιτίας της λογοκρισίας. Και βέβαια, η γνωστή και στις γάτες, "Συννεφιασμένη Κυριακή". Το τραγούδι αυτό δεν αγαπιέται μόνο γιά τους λόγους που έχουν, χιλιάδες φορές, εξηγηθεί και αναλυθεί. Η μελαγχολία της Κυριακής εν όψει της Δευτέρας, είναι παγκόσμιο φαινόμενο γιατί, απλούστατα, σχεδόν κανένας δε θέλει να πάει την επομένη στη δουλειά...

O Umberto Eco λέει, σχετικά με το τελευταίο βιβλίο του "Περί της ασχήμιας", κάτι που έχει επισημανθεί πολλές φορές: "...οι καλλιτεχνικές αναφορές στην ομορφιά είναι πάντα λιγάκι μελαγχολικές. Εννοώ τις κλασσικές διαπιστώσεις του τύπου, το τριαντάφυλλο πρόκειται να μαραθεί κλπ. Η ομορφιά δεν έχει και τόσο ενδιαφέρον γιά ν' ασχοληθείς μαζί της καλλιτεχνικά. Δε μπορεί να γραφτεί ένα ιδιαίτερα μακρύ μυθιστόρημα γιά τους κήπους της Εδέμ. Αντί γι αυτό, η λογοτεχνία είναι γεμάτη λύπες, μιζέρια, απιστίες, χαμένες αγάπες, πολέμους και θανάτους. Η υγεία είναι σιωπηλή. Ίσως, μιλάμε πραγματικά μόνο όταν είμαστε δυστυχείς".

Ο κόσμος του ρεμπέτικου ήξερε ότι οι λύπες κι οι δυστυχίες μαλακώνουν όταν τις τραγουδάς. Είχαν την ίδια λειτουργία με τις άγριες ή λυπητερές ιστορίες που διηγόνταν οι άνθρωποι στις αγροτικές κοινωνίες, στις συνάξεις των μικρών και μεγάλων τα βράδυα. Επεξεργάζονταν το φόβο, τη θλίψη, την εδραιωμένη δυστυχία και κακοπέραση.

Ο Τάκης Μπίνης και πολλοί άλλοι ανάφεραν πως οι ταλαιπωρημένοι πρόσφυγες κάναν συνεχώς γλέντια με σαντουρόβιολα. Οι σημερινοί άνθρωποι, αυτοί τουλάχιστο που δεν έχουν υποφέρει πρόσφατα από πολέμους και δυστυχίες, αδυνατούν να καταλάβουν. Ένας φίλος, παντρεμένος με ξένη γυναίκα, προσπαθεί απεγνωσμένα να τις εξηγήσει πως, το ότι αρχίζει να σφυρίζει μετά από ένα καυγά τους, δεν οφείλεται σε αδιαφορία, όπως εκείνη νομίζει...

Το μαύρο που φαίνεται να αποπνέουν οι μικρασιάτικοι μανέδες, δεν ήταν αυτό το μαύρο που εννοούν "οι άλλοι". H παραδοχή, η υπενθύμιση του θανάτου δεν είναι μαυρίλα. Είναι μιά βαθύτερη ωριμότητα και σοφία, είναι η θέαση του θαύματος της ζωής με ορθάνοιχτα μάτια. Παραπέρα, μπορεί να πει κανείς, είναι και τα παρεπόμενα της φτώχειας, των πολέμων, των κακουχιών. Εδώ όμως ανοίγεται ένα άλλο κεφάλαιο. Η φτώχεια, λέξη που τρομάζει, ή εγείρει φιλανθρωπικά συναισθήματα στις ευημερούσες κοινωνίες, είναι ένας σχετικός όρος. Άλλο πράμα η μετρημένη ζωή, με λίγα χρήματα, σ΄ένα χωριό, κι άλλο η μιζέρια της φτώχειας στις πόλεις όταν δεν έχεις, γιά παράδειγμα, να πληρώσεις τους λογαριασμούς και σου κόβουν το φως γιά να σε τιμωρήσουν...

Η φτώχεια και ο πόλεμος είναι κακές ,αλλά χρήσιμες εμπειρίες. Ο πόλεμος ταρακουνάει τοπυς ανθρώπους και τους ξυπνάει απ' το λήθαργο του εγωισμού. Τους κάνει να θυμηθούν ότι όλα είναι σχετικά, ότι πρέπει να σκέφτονται τον πλησίον τους, ότι τον έχουν ανάγκη. Οι κονωνίες που βρίσκονται σε μακρινές χρονικές αποστάσεις από τα δεινά του πολέμου, γίνονται ανυπόφορα σκληρές, ανοήτες και κακομαθημένες. Τα παραπάνω δεν είναι βέβαια κήρυγμα υπέρ των πολέμων, απλώς υπενθυμίσεις της ανθρώπινης βλακείας...

Μαύρα λοιπόν δεν ήτανε τα μικρασιάτικα, αντίθετα, έσφυζαν από μιά δαιμονική ανάγκη γιά ζωή, ακόμα κι αυτά αυτά που ήταν μελαγχολικά.
Μαύρο δεν ήταν ούτε το πειραιώτικο ρεμπέτικο. Ακόμα κι ο Ανέστης Δελιάς που ήταν αρπαγμένος απ' τα νύχια της ηρωϊνης, έβγαζε απ' το στήθος του ρυθμούς χαρούμενους.
Μαύρα ήταν τα μετεμφυλιακά τραγούδια, γιά λόγους κατανοήσιμους.
Ο Τσιτσάνης, με τη χαρακτηριστική του άνεση, και κανα δυό άλλοι, κράτησαν εκείνο τον τρόπο να λέμε στίχους γιά δυσάρεστα πράγματα, με γοργούς και χαρούμενους ρυθμούς.

Ακόμα όμως κι αν υιοθετήσουμε την τρέχουσα άποψη

Όταν σβήνουν τα των προβολέων, ή τα φώτα των σπιτιών, οι Ερινύες ορμάν, και το μαύρο που βγάζουν απ' τα στόματά τους δεν έχει καμιά σχέση με τη μαγική παρηγοριά του πραγματικού μαύρου...


γιά το μαύρο τραγούδι, τα μαύρα τραγούδια μένουν. Τα χαρούμενα εξατμίζονται.
"Ότι έχει μαύρους ήχους έχει ντουέντε", έλεγε ο Ισπανός Μανουέλ Τόρρες.

Οι ξένοι επισκέπτες, αυτοί οι ελάχιστοι που παίρνουν ή τους δίνεται η ευκαιρία να πλησιάσουν κάποιες πιό γνήσιες καταστάσεις απ' αυτές τις χλιαρές που σερβίρει ο ελληνικός τουρισμός, απορούν πως γίνεται οι Έλληνες να τραγουδούν "θανατερά" τραγούδια και να φαίνονται να διασκεδάζουν, να περνάν καλά. Είναι γιατί οι ίδιοι έχουν χάσει αυτή την ικανότητα. Υπήρχε και στις χώρες τους αλλά τη διέγραψε η "ανάπτυξη". Ζούν γεμάτοι φόβους μέσα σε "λογικές", οργανωμένες κοινωνίες της "σιγουριάς" και υποφέρουν. Γιατί τίποτα δεν υπάρχει να τους παρηγορήσει. Κάνουν το βασικό λάθος ν' αφήνονται να πιστεύουν ότι ένα φωτισμένο, χαζοχαρούμενο πρόγραμμα στην TV θα τους κάνει να ξεχάσουν. Τα προγράμμτα όμως δίνουν τη "λησμονιά" γιά όση ώρα διαρκούν. Μετά, μένουμε πάλι στο κενό, όσο κι αν η TV δε σταματάει να εκπέμπει, ξεγελώντας. Οι παιδαριώδεις προσπάθειες των σημερινών κοινωνιών να προσφέρουν χαρά, είναι σα τα αντικαταθλιπτικά χάπια. Δεν αγγίζουν τις αιτίες, τις επικαλύπτουν, γιά όσο διαρκούν, μ' ένα πέπλο "ύπνωσης".
Κι εμείς όμως, δε πάμε πίσω. Το σημερινό "έξω καρδιά", δεν έχει καμιά σχέση με την παλιότερη εκτόνωση των γλεντιών. Η σημερινή "χαρούμενη πλάκα και η δήθεν αισιοδοξία" δε πείθουν, ούτε παρηγορούν κανέναν αφού, "αφ'ότου σ' έχασα και πιά δε σε ξανάβρα, είν' όλα μαύρα, είν' όλα μαύρα"

Σεβασμός στο Μιχάλη Κακογιάννη που έφυγε

Τα "φριχτά μπουζούκια", η πλήξη των "δήθεν" αστών...

http://youtu.be/CmJVhJYzT5k

και τα θλιβερά γλυφιντζούρια-παπαγαλάκια του Τύπου, εν έτει 1962

Εφημερίδα "Εμπρός" 28 Ιουλίου 1962:

ΤΡΕ ΣΙΚ

Αχ αυτοί οι λαϊκοί τραγουδισταί με τα λαϊκά τραγούδια τους.και τους λαϊκούς συνθέτες τους΄, είναι τρε σικ, πλέον.Μαρινέλλα, Καζαντζίδης, Μπιθι΄-ήγουν Μπιθικώτσης, στο"Παρκ"- όλη η Λεωφόρος Αλεξάνδρας, μιά πλατειά, λαϊκή συμφωνία.Φαίνεται, όμως, ότι αυτή η...λαϊκούρα είναι πολύ αποδοτική και γιά την ίδια και γιά τους επιχειρηματίες που σπεύδουν, όχι βραδέως, βέβαια, να "εξασφαλίσουν" την συνεργασία τους.  

                         

Άρπα - κόλα...

Κρατώ στα χέρια μου ένα βιβλιαράκι που κυκλοφόρησε το 1982 και είναι δυσεύρετο. Τη έκδοση του "ΚΑΚΤΟΥ" με τον τίτλο "Αυτά που θυμάμαι" - Ρόζα Εσκενάζι. Λογικά, αυτό το βιβλιαράκι θά΄πρεπε να λέγεται "Αυτά που δε θυμάμαι και άλλωστε, τί με ρώτησαν;"...

Δε θέλω να κρίνω ένα κάτι που βγήκε πριν 26 χρόνια, αν δε μου θύμιζε χίλα δυό άλλα παρόμοια πράγματα. Ούτε σκοπός μου είναι να κρίνω τον Κώστα Χατζηδουλή που, έτσι ή αλλιώς, έχει προσφέρει ο άνθρωπος με τον τρόπο που μπορούσε. Αυτό που μετράει είναι, η στάση απέναντι στα πράγματα, στάση που συνεχίζει ΚΑΙ σήμερα.

Το 1972 ο γνωστός Λευτέρης Παπαδόπουλος και ο τότε συνεργάτης του Γιώργος Ψώνης συνάντησαν τη Ρόζα που τότε θα ήταν κάπου στα 82 της

Η συνέντευξη είναι έως αστεία με τον ερασιτεχνισμό και την άγνοια που τη διακρίνουν. Πλήρης ανικανότητα να αντιμετωπίσουν οι ερωτώντες το σύμβολο μιάς εποχής, μιά γυναίκα ηλικιωμένη, με πολύ περιωρισμένες γραμματικές γνώσεις. Μιά γυναίκα που είχε αρχίσει να "χάνει αυγά και πασχάλια", που δε θυμάται ή δε θέλει να θυμάται,΄που έχει, με άλλα λόγια, κλείσει τους διαύλους που οδηγούν στο παρελθόν. Όμως, κρατάει τη σπιρτάδα του λόγου, έχει μιά κοκεταρία κα μιά πονηριά και αποφεύγει, με ασπίδα τα λάθη, οτιδήποτε μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό της ηλικίας της...

Όπως οι πιό πολλοί λαϊκοί άνθρωποι δε θυμάται ημερομηνίες, αλλά οι ερωτώντες δε το καταλαβαίνουν κι επιμένουν. Κάποια στιγμή Ρόζα τους ρίχνει το, "που να θυμάμαι τώρα καλέ, εγώ δε θυμάμαι τι έφαγα χτες το βράδυ". Αυτό είναι κάτι που συνηθίζουν να το λένε οι γηραιοί άνθρωποι. Όντως, δε θυμούνται τι έφαγαν χτες το βράδυ, θυμούνται όμως με λεπτομέρειες τι κάναν πριν 40 χρόνια. Γιά παράδειγμα, η Ρόζα θυμάται μιά φασουλάδα που σερβίρισε στον Τσιτσάνη πριν μιά 40ετία!

Αυτό που ενδιαφέρει και ήθελα να τονίσω είναι ότι όπως πάντα, οι ερωτήσεις είχαν ουσιαστικά σα σκοπό κάποια ψιλοβιογραφικά αλλά κυρίως, την περίοδο των μπουζουκιών και ρωτάν τη Ρόζα να ντους πει...

Γίνομαι κουραστικός και επαναλαμβάνομαι αλλά, οι Μικρασιάτες συνθέτες αντιμετωπίστηκαν σα κάτι συγκροτηματάκια που βγαίνουν σε σημερινά ροκ κοντσέρτα, πριν εμφανιστεί το μεγάλο όνομα, όπως γίνεται και στα μαγαζιά με μπουζούκια. Τους Μικρασιάτες τους είδανε σαν εμπροσθοφυλακή που πήγαινε γιά σφάξιμο, όπως και σφάχτηκε, γιά να προκύψει εκ του αίματός τους ο "θεός" Μάρκος και ο "σούπερ-θεός" Τσιτσάνης. Δε τά΄χω βέβαια με τις δυό αυτές κορφές. Τά΄χω με το καταβρόχθισμα, στο όνομα μιάς ομιχλώδους ελληνικότητας (Greekness) των πάντων. Ουσιαστικά, ούτε με την Ελλάδα τά΄χω. Απλά, είμαι εναντίον κάθε κράτους που προσπαθεί (και δυστυχώς το ψιλοπετυχαίνει) να καταβροχθίσει και να αλλοτριώσει τις μειονότητές του, στο όνομα μιάς εθνικής συνοχής. Η μόνη χώρα που, περιέργως, δε με εκνευρίζει σ΄αυτό το σημείο είναι οι ΗΠΑ... Εκεί μπαίνουν όλα/οι/ες κάτω απ΄τη σκέπη του θεού-δολάριου αλλά, διατηρούν - με τον τρόπο που διατηρούν - τη δική τους κουλτούρα. Χωρίς καθόλου να ενοχλούνται οι ΗΠΑ γιατί εκεί έχουν φροντίσει να χτίσουν μηχανισμούς που "εξουδετερώνουν" οτιδήποτε απειλεί το American dream...

http://elkibra-rebetiko2.blogspot.com/

in English