Περί των "ελευθέρων" γυναικών του ΄30...(1)

Παρακάτω έχουν αναρτηθεί η μιά μετά την άλλη, οι συνέχειες και το τέλος, σχετικά με το θέμα των ρεμπετισσών του ΄30.

Οι τίτλοι των αναρτήσεων είναι :

1. Οι ελεύθερες ρεμπέτισσες του ’30
2. Το βιολογικό ρολόι των τότε γυναικών
3. Το βιολογικό ρολόι σήμερα...
4. Μάλλον μιλάμε γιά διαφορετικά πράγματα...
5. Τα σύκα-σύκα και η σκάφη-σκάφη...
6. Ο μπούσουλας...
7. Η λεσβία...
8. Οι λέξεις κάτω από μεγεθυντικό φακό...

Οι ρεμπέτισσες του ΄30 και ο Πάνος (2)

Τίτλος : Οι ρεμπέτισσες του '30 - Οι πιό ελεύθερες γυναίκες της νεότερης Ελλάδας
ANO KATO RECORDS

Tηλ.: 2310 516 515 FAX : 2310 545 113

http://www.anokato.gr/ info@anokato.gr

Tα CD's που περιέχουν παλιά ρεμπέτικα, ιδίως αυτά που αναφέρονται στα "σμυρνέικα" υποφέρουν, συνηθέστατα, από μιά υπερβάλλουσα σοβαρότητα, καθαγιασμό και δοξολογίες, κρυμένες ή φανερές, έμμεσες, τύψεις ενοχής (και δικαιολογημένα). Ένας που δε πέφτει σ΄αυτό το λάκκο είναι ο Πάνος Σαββόπουλος.

Ο Πάνος είναι παλιός φίλος, αλλά αυτό το σημείωμα δεν είναι μεροληπτικό.

Στην Ελλάδα, από αρχαιοτάτων χρόνων, τρωγόμαστε πάντα με τα ρούχα μας και αναμεταξύ μας. Όλοι εναντίον όλων και ο καθένας μοναχός του. Η Ελλάδα καταβρόχθιζε πάντα τα παιδιά της. Γνωστά πράγματα...

O Πάνος ο Σαββόπουλος, που έχει τόσους εχθρούς όσους και συμπαθούντες φίλους, μπήκε αργά στο χώρο. Με βήματα τροχάδην, πήρε μιά θέση, όχι άνευ σημασίας. Έχει όρεξη, είναι φρέσκος, μεθοδικός στη δουλιά του, σπινθηροβόλος, απρόβλεπτος, λέει αυτά που λέει και γράφει αυτά που γράφει μ' ένα δικό του, ξεχωριστό τρόπο. Είναι ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΣ. Είναι και εφευρετικός, καυστικός, γαργαλάει και, ΚΑΤΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ, είναι ίσως ο μόνος που τραβάει νήματα που ενώνουν, ή προσπαθούν να ενώσουν, το τότε με το σήμερα.

Όσοι/ες διαβάζετε αυτές τις γραμμές, προφανώς, θα σκέφτεστε, "α, δε θα είσαι, είπες, μεροληπτικός, ε;"

Όχι, δεν είμαι. Λίγη υπομονή όμως...

Αυτό το CD λοιπόν, εκφράζει την άποψη που έχει ο Π. Σαββόπουλος για τις "ρεμπέτισσες" του ΄30. Εκεί, έχω να πω κάποια πράγματα...

Πριν απ' όλα, οι στίχοι των τραγουδιών που περιγράφουν κάποιες "σκληρές" γυναίκες, γράφτηκαν από άντρες στιχουργούς. Το σημειώνει, άλλωστε, και ο ίδιος. Το ότι το έκαναν, μ' αυτό τον τρόπο, τους τιμά. Σε πρώτη ματιά, φαίνεται σα νά'ναι και "αυτοκριτικοί". Σα να "γελοιοποιούν", αν θέλετε, σα να βάζουν υπό ερωτηματικό τη μαγκιά, στην οποία απευθυνόταν ο κύριος όγκος της παραγωγής τραγουδιών. Όποιοι κι αν ήταν οι λόγοι, πριν πάμε παρακάτω, μάλλον τα τραγούδια αυτά αποτελούν μοναδικό φαινόμενο, ίσως και σ' όλο τον κόσμο της μουσικής. Αν με διέκρινε μιά εθνική αυταρέσκεια θα τελείωνα κάπου εδώ, δαφνοστεφανώνοντας αυτούς που τά'φτιαξαν. Τα πράγματα όμως δε νομίζω πως είναι έτσι απλά. Πριν απ' όλα, όπως παρατήρησε κι ένας ξένος ερευνητής του ρεμπέτικου, οι στίχοι των τραγουδιών δε γράφτηκαν γιά να προσφέρουν υλικό μελέτης στους ερευνητές, αλλά γιά να πουλήσουν. Ελπίζω ότι αυτό είναι γενικά αποδεκτό.

Όσο προχωράει η έρευνα γιά το ρεμπέτικο, φαίνεται να βγαίνουν στο φως στοιχεία που αποπνέουν - πώς να το κάνουμε; - κάποιες δυσοσμίες. Μιλώντας πολύ χοντρικά, η περίοδος '3ο με '36 ήταν μιά εποχή οργασμιακής παραγωγής τραγουδιών, με τα απαραίτητα "αλληλομαχαιρώματα", κλεψίματα συνθέσεων, εκμετάλλευση θέσεων εξουσίας στις δισκογραφικές εταιρίες, "ο θάνατός σου, η ζωή μου" κλπ.

Παράξενο; Όχι, καθόλου. Δεν ήταν μόνο ότι οι εποχές που ήταν πολύ δύσκολες, η Ελλάδα ήταν πάντα έτσι και έτσι συνεχίζει...

Μιά σειρά από παραμέτρους όπως, η απελπιστικά δύσκολη οικονομική κατάσταση το 1930, η το οικονομικό κραχ, η αιμοραγούσα τραυματική εμπειρία της Μικρασιατικής καταστροφής, το σβήσιμο των ελπίδων ανάμεσα στους πρόσφυγες, οι κακιές οικιστικές συνθήκες, το πεσμένο ηθικό και η έλλειψη ελπίδων γιά έξοδο απ' το τούνελ, ο ρατσισμός των Ελλαδιτών και η σύγκρουση ανάμεσα στα εδώ αυστηρά έθιμα, σε αντιπαράθεση με τα πιό ελεύθερα του αστικού πληθυσμού των Σμυρνιωτών, η αναγκαστική έξοδος των γυναικών στην παραγωγή και η οικονομική τους "απαγκίστρωση" από την οικογένεια και τους όποιους "προστάτες", oι ψυχολογικοί μηχανισμοί που αναπτύσσει η φτώχεια γιά να μη τρελαθεί, ο πατροπαράδοτα δυσκολόκαμπτος και (αφηρημένα) αισιόδοξος χαρακτήρας του Έλληνα και της Ελληνίδας, είναι ένα μέρος από τις αιτίες δημιουργίας αυτών των τραγουδιών. Παραπέρα, το φεμινιστικό κίνημα στην Αμερική και στην Ευρώπη που ήρθε κουτσουρεμένο (ως συνήθως) στην Ελλαδίτσα, το μυαλό, οι ατέλειωτες εμπνεύσεις και η πονηριά του Τούντα - γιατί μάλλον μ' αυτόν ξεκίνησε η μόδα αυτών των τραγουδιών γιά τις "έτσι" γυναίκες, και αυτοί που τον ακολούθησαν γιατί το πράγμα είχε ζήτηση, μπορεί να αποτελούν κάποιες ακόμα εξηγήσεις.

Σ΄ότι αφορά τη ζήτηση, θα μπορούσε κανείς να πει ότι την ανδρική πιάτσα τη βόλευαν αυτά τα τραγούδια με το "ανατρεπτικό" περιεχόμενο, στο επίπεδο που "έσπρωχναν" τις γυναίκες σε παραπλήσιες "εξεγέρσεις" και συμπεριφορές. Όσο περισσότερες τέτοιες, τόσο πιό εύκολος ο τουρισμός σε γυναικείες αγκαλιές, χωρίς το φόβο της κουλούρας του γάμου.

Κάτι άλλο είναι πως, τα ρεμπέτικα ήταν, τελικά, τραγούδια της νεότητας. Στη διάρκεια της νεότητας κοστίζει πολύ λιγότερο να "περιφρονείς τα πλούτη", "νά'χεις ανοιχτή την αγκαλιά", να μη "νοιάζεσαι για το τι θα πει ο κόσμος", να "ρίχνεις πιστολιές", να προτιμάς την εργατιά, άντε και τα ψαραδάκια (που δε νομίζω ότι πείναγαν), από τους αρχοντόμαγκες, να λες, έστω και βαριεστημένα όπως το λέει η Ρίτα η Αμπατζή στο τραγούδι του Π. Τούντα "Φτώχεια μαζί με την τιμή", "να ζήσει η φτώχεια"...

Τώρα, το αν οι νεαρές "ρεμπέτισσες" του '30 δεν ενδιαφερόντουσαν γιά τα λεφτά και το γάμο, μπορώ να το δεχτώ σα τάση γιά μερικά χρόνια. Μόλις όμως αυτά άρχισαν να περνάν και τα βιολογικά ρολόγια να χτυπάνε σα γιγάντια ξυπνητήρια μέσα τους άφησαν, σχεδόν όλες, τ' αστεία και απέσυραν εαυτούς, ή τις απέσυραν οι σύζυγοι. Όχι; Και στη συνέχεια, ράψαν και το στόμα τους, γιά ευνόητους λόγους. Όχι;

Αδυνατώ να αφεθώ στη φασουλομαγκίτικη μέθη της θεοποίησης διαφόρων περιοχών του ρεμπέτικου. Καταλαβαίνω τις ανάγκες της δημιουργίας ειδώλων, άντε ας πούμε ότι καταλαβαίνω και τον σημερινό Νίκο Καρβέλα που φωνάζει με ειρωνική (;) διάθεση και σε ρυθμό ξεπερασμένου ροκ, "μη την ψάχνεις αλλού, μία είν' η λύση, τα λεφτά, το φαϊ και το γαμήσι", καταλαβαίνω ότι όλ' αυτά γαργαλάνε, αλλά...

Ανήκω σ' αυτούς που δε συμφωνούν πως το ρεμπέτικο ύμνησε τη γυναίκα (υπάρχουν, άραγε, κι άλλοι; Πού είναι;)

Πιστεύω πως το ρεμπέτικο, κύρια η Πειραιώτικη "σχολή" και μετά, ήταν μιά ανδρική ονείρωξη που κλάφτηκε, διαμαρτυρήθηκε και παρακάλεσε, από θέση αδυναμίας, τις γυναίκες. Ουσιαστικά όμως, τις χρησιμοποίησε. Οι Μικρασιάτες ήταν πιό ανθρώπινοι, πιό κομψοί, πιό ερωτιάρηδες, πιό ζουμεροί, πιό τολμηροί. Και στα στιχουργικά πειραματάκια τους και, ΣΑΦΩΣ, συνθετικά. Οι υπόλοιποι, όταν στραγγαλίστηκαν "οι άλλοι"(οι Μικρασιάτες) και ανάπνευσαν πιό ελεύθερα, γύρισαν στα πιό σίγουρα στεγανά - σ' ότι αφορά τη στάση απέναντι στις γυναίκες - που είχαν και πριν το '22.

Η κουβέντα είναι πολύ μεγάλη και θα χαθούμε. Ας τελειώσω λέγοντας πως αυτός που, κατά γενική ομολογία, "ύμνησε" περισσότερο τις γυναίκες, έχει μέσα στους στίχους του ισάριθμες προειδοποιήσεις γιά το γυναικείο ποιόν και προτρέπει, με διάφορους τρόπους, να τις αποφεύγουμε. Όχι να αποφεύγουμε να τις γευόμαστε βέβαια, αλλά ότιδήποτε άλλο. Εννοώ τον Βασίλη Τσιτσάνη

Πέρα απ' όλ' αυτά που, μάλλον, θα θεωρηθούν αιρετικά, εξυπνακίστικα, άσχετα, το CD που επιμελήθηκε ο Π. Σαββόπουλος έχει μιά έξυπνη επιλογή τραγουδιών, λίγα και ξεκάθαρα στοιχεία (απόψεις), πολύ καλό ήχο (επεξεργασία), στοιχεία που πάντα χαρακτηρίζουν αυτά που αναλαμβάνει. Το CD "Ρεμπέτισσες του ΄30" έχει άποψη. Είναι αδιάφορο, κατά τη γνώμη μου, αν συμφωνεί κανείς μ' αυτήν ή όχι. Στο κάτω κάτω, διαφέρει από τη συνταγή των τελευταίων ετών, ότι βρίσκουμε μιά σειρά από τραγούδια σε καλή κατάσταση, βάζουμε ένα τίτλο που να ψιλοπείθει ότι αποτελούν μιά θεματική ενότητα και τα σερβίρουμε στην αγορά.

Οι ελεύθερες ρεμπέτισσες του ’30 (3)

υπότιτλος : Το σιωπηλό πέρασμα της Κας Άννας Διαμαντοπούλου (υπεύθυνης του Τομέα Παιδείας του Πολιτικού Συντονιστικού Οργάνου του ΠΑΣΟΚ) μέσα απ΄αυτό το blog...


Το παρακάτω κείμενο έχει σαν "άλλοθι" το θέμα των "ελεύθερων ρεμπετισσών του ΄30", η αφορμή όμως της γέννησής του είναι άλλη. Το κύριο θέμα του είναι ο τρόπος που σκεφτόμαστε σήμερα, σε συνάρτηση με το παρελθόν και το μέλλον.


Η αναφορά στο όνομα της Κας Διαμαντοπούλου έχει να κάνει με το ότι έχει περάσει αθόρυβα και χωρίς ν΄αφήσει ίχνη απ΄αυτό το blog, πριν να συμμετάσχει στην παρουσίαση του CD "Οι ρεμπέτισσες του ΄30" στην τηλεοπτική εκπομπή της Μπήλιως Τσουκαλά.


Ας ξεκαθαρίσω απ’ την αρχή τη θέση μου. Τοποθετούμαι στ΄αριστερά (γενικά και αόριστα), αριστερότερα του τρέχοντος φεμινισμού, θετικά διακείμενος απέναντι στις γυναίκες (τα blogs μου, υποθέτω, το υπερ-αποδεικνύουν) και τέλος, έχω μιά ψύχραιμη και ουδέτερη στάση στο πολιτικό πρόσωπο Άννα Διαμαντοπούλου. Σε καμιά περίπτωση δε θέλω να παίξω τον έξυπνο. Είχα πάντα την άποψη ότι, όταν γίνει κάποιος/α πολιτικός, μετέχει στη γνώση των παρασκηνίων (με την καλή έννοια). Μαθαίνει και πληροφορείται λεπτομέρειες καταστάσεων και αναγκάζεται να τηρεί ισορροπίες και συμπεριφορές που σ΄εμάς τους απέξω παραμένουν άγνωστες και μας φαντάζουν αλλόκοτες. Αυτό δε σημαίνει ότι δίνω συγχωροχάρτι και πράσινο φως σ΄όποιον/α γίνεται πολιτικό πρόσωπο. Όμως, ακόμα κι αν έπαιζα καρπαζιές μ΄ένα άτομο που μπαίνει μέσα στα πλέγματα της εξουσίας, παίρνω κι εγώ κάποιες φιλικές αποστάσεις, τρέφω κάποιο ελεγχόμενο σεβασμό, κρατώ τις αντένες μου τεντωμένες και η φιλία περνάει σ΄ένα άλλο επίπεδο.


Θέλω ακόμα να πω ότι θεωρώ πως το συγκεκριμένο CD είναι απ΄τις πιό υπεύθυνες δουλιές (με ιώτα) , ηχητικά και αισθητικά, που έχουν γίνει και το κυριότερο, έχει άποψη. Αυτή την άποψη που έχει. Το συστήνω ανεπιφύλακτα, όσο μου πέφτει λόγος.


Τέλος, το αντικείμενο αυτού του κειμένου είναι μικρής σημασίας, αυτό καθ΄αυτό. Γίνεται όμως σημαντικό αν προεκτείνουμε τα νήματα στο σήμερα και στο αύριο.

Το βιολογικό ρολόι των τότε γυναικών...(4)

Βλέποντας το τηλεοπτικό πρόγραμμα της Μπήλιως Τσουκαλά "Έχει γούστο", άκουσα την Κα Άννα Διαμαντοπούλου να λέει ότι μπήκε σε διάφορα blogs και είδε πως ανταλάσσονταν επιχειρήματα σ΄ότι αφορούσε το θέμα ότι οι "ρεμπέτισσες" τραβήχτηκαν από τη δισκογραφία όταν χτύπησε μέσα τους το βιολογικό τους ρολόι, πράγμα με το οποίο δε φάνηκε να συμφωνεί. Σαν απόδειξη ανέφερε τη Ρόζα, τη Γεωργακοπούλου και την Μπέλλου.

Μέχρι εδώ θα ήθελα να σχολιάσω ότι, πληκτρολογώντας "βιολογικό ρολόι" στο Google δε βρήκα συζητήσεις γύρω απ’ το συγκεκριμένο θέμα. Εγώ έκφερα αυτή την άποψη και η Κα Διαμαντοπούλου έπεσε μέσα στο blog μου "Thorax and mind".

Όσο αφορά τα τρία ονόματα, δεν έχει άδικο. Η Ρόζα συνέχισε ως το τέλος, ακόμα και γιατί άργησε πολύ να την εγκαταλείψει η φωνή της. Η Γεωργακοπούλου συνέχισε μέχρι κάποιο σημείο. Μετά, είχε τεντωμένες τις κεραίες της και επενέβαινε όταν ειπωνόταν κάτι που την αφορούσε και η ίδια δε συμφωνούσε. Η Μπέλλου συνέχισε, τραγούδησε και άλλα τραγούδια, στάθηκε τολμηρή, όπως σ΄όλη τη ζωή της.

Το βιολογικό ρολόι που λέγαμε...
Αυτό που έλεγα στο blog και, μάλλον, δε το κατάλαβε η Κα Διαμαντοπούλου ήταν ότι (με δυό κουβέντες) η συντριπτική πλειοψηφία των τραγουδιστριών του Μικρασιάτικου και του πρώιμου ρεμπέτικου αποσύρθηκε, από τη δισκογραφία κυρίως.
Μιλάμε γι αυτές που το συγκεκριμένο CD αναφέρεται. Παντρεύτηκαν, βαρέθηκαν, τα χρόνια περνούσαν, δε το βρήκαν ιδιαίτερα προσοδοφόρο, δεν είδαν φως στο βάθος του τούνελ, τις απέσυραν οι άντρες τους, άλλαξαν οι εποχές και άρχισαν να ντρέπονται, κάποια απ΄όλ΄αυτά ή και όλα μαζί συνέβηκαν. Στην επιφάνεια των πραγμάτων. Η προσωπική μου άποψη είναι πως οι γυναίκες είναι προικισμένες απ’τη φύση με διορατικότητα και δεν είναι αυτοκαταστροφικές. και το ρεμπέτικο, η πορεία μέσα σ΄αυτό, το τραγούδισμα στα μαγαζιά κλπ. κλπ., κουβαλάει πολύ αυτοκαταστροφικό μέσα του. Διαφωνείτε;

Το βιολογικό ρολόι σήμερα...(5)

Το να αρνείται μιά γυναίκα, άμεσα ή έμμεσα, τις λειτουργίες του βιολογικού της ρολογιού (σ΄ότι αφορά στην τεκνοποιία, δηλαδή στη συνέχιση της ζωής) και να το βιώνει σαν αρνητικό παράγοντα, σα καθυποταγή σε μιά σκλαβιά είναι, κατά τη γνώμη μου, μιά εφηβική και τυφλή αντίδραση. Γιά να μη παρεξηγούμαστε, δε μιλάω γιά προγραμματισμό του πότε θα κάνει παιδιά, ούτε καν αν θα μπει σ΄αυτή τη διαδικασία. Αν μιλήσουμε γιά γυναίκες που αφιερώνουν τη ζωή τους σ΄ένα όραμα ή σε μιά καριέρα, είναι προσωπικό τους δικαίωμα. Αν μιλήσουμε όμως γιά διπλά παιχνίδια, γιά καριέρα με εντατικούς ρυθμούς και οικογένεια, το ένα από τα δύο υπολειτουργεί και αυτό είναι συνήθως τα παιδιά. Αυτά πληρώνουν το τίμημα. Αυτό δείχνει καθημερινά αυτή η πρακτική. Τα παιδιά χρειάζονται μιά μάνα και ένα πατέρα. Τα οράματα, οι ιδεολογίες, οι καριέρες τους είναι παντελώς αδιάφορα. Η βασική ραχοκοκκαλιά του κόσμου μας που φτιάχτηκε απ΄τους άντρες είναι ένα εκτρωματικό και νευρωτικό αδιέξοδο και μοναδική του κατάληξη είναι η ολική καταστροφή. Αν υπάρχει αντι-πρόταση, ας βγει στον αέρα. Αυτό είναι, άλλωστε, αυτό που χρειάζεται ο κόσμος μας σήμερα. τη γυναικεία αντι-πρόταση!

Το τρέχον μοντέλο σήμερα είναι μιά σούπερ-γυναίκα που παλεύει, εναγωνίως, να αποδείξει ότι μπορεί να συμβαδίσει με ανδρικούς ρυθμούς, υιοθετώντας ανδρικές πρακτικές και συμπεριφορές. Ας το παραλληλίσουμε με το αναμενόμενο ότι, το 2050 το 75% του παγκόσμιου πληθυσμού θα ζει σε Μεγαπόλεις. Ήδη αυτή τη στιγμή ογκούται το τεράστιο πρόβλημα εγκληματικότητας από τη μεριά μπερδεμένων παιδιών χωρίς ιδεολογία, χωρίς μοντέλα με τα οποία να εναρμονίζονται, με γονείς που δε ξέρουν, δε καταλαβαίνουν και δε προλαβαίνουν, απλώς τρέχουν. Τα έτοιμα χρήματα και η ιδιοκτησία που παραδίδονται σε παιδιά με συναισθηματικά κενά είναι ότι χειρότερο μπορεί να τους συμβεί.

Τέτοια πράγματα εννοούσα όταν έγραφα γιά το βιολογικό ρολόι εκείνων των γυναικών που ήταν "ελεύθερες ρεμπέτισσες" και αποσύρθηκαν. Σ΄εκείνες οδηγούσε το ένστικτο...

(συνεχίζεται)

Μάλλον μιλάμε γιά διαφορετικά πράγματα...(6)

(συνέχεια του θέματος των "ελεύθερων" γυναικών του ’30)

Υπάρχει ένας επικρεμάμενος κίνδυνος όταν ξεδιπλώνει κανείς συλλογισμούς σε άλλους ανθρώπους ή όταν γίνεται μιά κουβέντα. Τι σόι πράμα είναι ο/η συνομιλητής/τρια. Πόσο πλατιά γνωρίζει το θέμα, πόσο έχει επεξεργαστεί αυτά που ξέρει. Ο κίνδυνος αυτός είναι σαφής και εμφανής όταν γίνεται κουβέντα γιά το ρεμπέτικο. Αν ο/η συνομιλητής/τρια έχει επικεντρώσει/εστιάσει σε τραγούδια-σύμβολα (του τύπου "Σφυρίζει η φάμπρικα", "Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι", "Συννεφιασμένη Κυριακή", μόνο στα τραγούδια του Μάρκου, κυρίως στα χασικλίδικα τραγούδια κλπ.) η κουβέντα πάει γιά βρούβες. Μπορεί κανείς μέχρι να υποστηρίξει ότι γίνεται κουβέντα γιά διαφορετικά πράγματα. Όταν εγώ, γιά παράδειγμα, προτάσσω το συλλογισμό ότι η συντριπτική πλειοψηφία των παλιότερων γυναικών τραγουδιστριών εξαφανίστηκε από τη δισκογραφία, εννοώ μιά μεγάλη σειρά σα τις παρακάτω: Χρύσα Βαβδύλα, Στέλλα Γαέκου, Αννίτσα Νικολάου, Αυγή Τομπούλη, Μαρία Πανδρά, Τασία Βρυώνη (που συνέχισε σα Σούλα Πασσαλάρη), Κατ. Τσακίρη, Μαρίκα Σμυρνιά, Στέλλα Βογιατζή, Μαρία Βασιλειάδου, Δήμητρα Μπουρνοβαλιά, Νότα Καλέλη, Λέλα Οικονομίδου, Μαρίκα Καναροπούλου, Κατίνα Χωματιανού κλπ. Αν ο συνομιλητής/τρια μου αντιπαρατεθεί φέρνοντας σα μοναδικά δυόμιση παραδείγματα τη Ρόζα, τη Γεωργακοπούλου και τη Μπέλλου, η "κουβέντα" τινάζεται στο αέρα και τα επιχειρήματα παίρνουν το βάρος των ανθών των τσουκνίδων...

Τα σύκα-σύκα και η σκάφη-σκάφη...(7)

(συνέχεια γιά τις "ελεύθερες" γυναίκες του ΄30)
Επειδή αυτές οι γυναίκες όχι μόνο εξαφανίστηκαν αλλά σιώπησαν κιόλα, επειδή δε θέλησαν ή δε τους δόθηκε η ευκαιρία να μιλήσουν, αναγκαζόμαστε να ψάχνουμε με το φακό γιά να βρούμε θραύσματα. Ανασύρω εδώ αποσπάσματα από το χρήσιμο βιβλίο του Κώστα Βλησίδη "Σπάνια κείμενα γιά το ΡΕΜΠΕΤΙΚΟ, (1929-1959), εκδ. του ΕΙΚΟΣΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ:
1. Σώτος Πετράς - τα υπαίθρια καφωδεία στην παραλία Τζιτζιφιών
"... Δουλεύουν και τα δύο (μαγαζιά) θαυμάσια. Πιέννες άγριες και χωρίς έξοδα. Ένα παληοσανιδένιο πάλκο, ένα σαντούρι Σμυρνέικο και ένα βιολί - ο Θεός να βάλει το χέρι του. Αυτή είναι η ορχήστρα του. Δυό φώτα όχι και τόσο δυνατά γιά να μη φωτίζονται και πολύ τα πρόσωπα των νεαροτάτων δεσποινίδων Καθηγητριών του Καφ-ωδείου και φαίνονται τα μπαλώματα από τα κοκκινάδια και τις πούντρες, που μοιάζουν με άτεχνα ασβεστωμένους τοίχους παλιών σπιτιών (...)... Τρία κορίτσια μικρά-μικρά τα καϋμένα που βγήκαν στο κλαρί γιατί είχαν μεγάλον έρωτα στην τέχνη, στη μουσική και στο τραγούδι, τρεις αστέρες. Η δίς Σερανούς, διεθνής υψίφωνος της Αυτοκρατορικής όπερας της Ρώμης επί Νέρωνος. Ξανθή από οξυζενέ και κόκκινη σαν παπαρούνα από το κοκκινάδι. Το δεξί της και το αριστερό μπράτσο της στολίζουν δύο μεγάλαι (...) σφραγίδες πτυχεία προφανώς τα οποία πήρε στο χέρι από τα Καφ-ωδεία που έχει σπουδάσει. Δίπλα στην κ. Σερανούς φιγουράρει η νεαρά δεσποινίς Ζαμπέρα παιδική φίλη του Ζάρο Αγά, τελειόφοιτος και αυτή. Είνε ανεψιά (...) της κ. Σερανούς αν και οι θαυμασταί της λέν ότι είνε θεία! Είναι όλο ευγένεια το πουλάκι μου. Αν και δε ξέρη καλά ακόμα την Ελληνικήν γλώσσαν εν τούτοις, συνεννοείται μιά χαρά με όλη την πλατείαν, κλείνει το μάτι σ΄όλους κι αν κανένας την πειράξη, περιορίζεται εις το να του απαντήση με το "στερεότυπον" "Σκάσε, ρε, συ". Το κορίτσι όπως βλέπετε τόσο φιλόμουσο είνε, ώστε και στο θυμό της επάνω μεταχειρίζεται φθόγγους της μουσικής κλίμακος... "Ρε"..."Σύ"! Δίπλα στην Ζαμπέρα να και η τρίτη δεσποινίς η "πριμαγκιόσσα" κατά τους θεατάς της γαλαρίας - τους όρθιους δηλαδή τζαμπατζήδες - η Δις Ελένη ντιζέζ "τενοροβαρυτονόμπαση" κατά το βάφτισμα που της έχει δώσει κάποιος νωματάρχης της θαλάσσης- έτσι τον λένε τα γκαρσόνια του μαγαζιού - συγκεντρώνει τις περισσότερες συμπάθειες ιδίως δε αρέσει την ώρα που παίζει το ντέφι και αυτή χορεύει το χορό της κοιλιάς...
(Η Βραδυνή, 25 Ιουλίου 1930)
(Παρένθεση/σχόλιο)
Αν θέλει κανεις να τον παίρνουν στα σοβαρά πρέπει να αυτοκυριαρχείται (αν και αυτό είναι πολύ σχετικό και, συνηθέστατα, το αντίθετο ισχύει εξίσου). Προσπαθούσα πάντα να το κάνω, όχι με μεγάλη επιτυχία, ομολογώ. Φτάνει όμως κάποια στιγμή στη ζωή που σκάζει κανείς απ’ την ανάγκη να πει τα σύκα-σύκα και τη σκάφη-σκάφη. Αυτό θα κάνω τώρα...
Αυτή τη γελοία φυλλάδα τη "Βραδυνή" τη θυμάμαι από τότε που ήμουνα μικρός και δεν ήξερα που παν τα τέσσερα. Θυμάμαι πως από τότε την απεχθανόμουνα. Αυτοί όλοι οι φτηνοδημοσιογράφοι, οι συμπλεγματικοί απέναντι στη Δύση και κουβαλώντας μέσα τους κολοβομένο το "αρχαίον κλέος", με τη σαχλεπίσαχλη δήθεν καθαρεύουσα (αι σοβαραί ανεψιές...) και τον άκρατο μισογυνισμό τους... Όλος αυτός ο εσμός που κατηφόριζε γιά να παρατηρήσει ανθρώπους ξεριζωμένους (λόγω Ελλαδικών τρύπιων ονείρων) και φτωχούς, να κρίνει αφ΄υψηλού (οι ηλίθιοι νε(κ)ροκέφαλοι) την παράδοσή τους που μ΄αυτή μεγαλώσαν, να ειρωνευτεί τα κοριτσάκια που δεν είχαν στον ήλιο μοίρα και ονειρεύονταν κάποια κάποια πιθανά "μεγαλεία" βάζοντας πούντρες και κοκκινάδια. Ναι, αυτή ήταν η λαϊκή ψυχή! Κι αυτές οι γυναίκες, οι λαϊκές γυναίκες που πλημμύριζαν από ζωικούς χυμούς, που ξέραν ν΄αγαπάνε, που ξέραν να δίνονται, αυτές ήταν(και είναι, γιά όσες ακόμα τολμούν) αι πραγματικαί γυναίκες (γιά να μιμηθώ την πιθηκοκαθαρεύουσα του δημιουργού του "Τζογέ" της Βραδυνής. Λυπάμαι πραγματικά όσους δεν είχαν την ευτυχία να αγαπηθούν από αυτές τις γυναίκες και να τις γευτούν. Το ήδη σημερινό και ταχέως επερχόμενο γυναικείο μοντέλο μπορείτε να το δείτε στην ανάρτηση "Τα πλάσματα της αύριον" στο http://www.elkibra-machine.blogspot.com/
(τέλος της παρένθεσης)
Κι ακόμα ένα, πάλι από το΄ίδιο βιβλίο, δημοσιευμένο πάλι στη Βραδυνή, 9 Αυγούστου 1946. Είναι γραμένο από το γνωστό λογοτέχνη Μ. Καραγάτση.
"... Όπου και να κοιτάξης, μόνο μάτια βασιλεμένα σε τοξινωμένους ορίζοντες αντικρύζεις. Έξαφνα, μιά στριγκιά γυναικεία φωνή μας μαχαιρώνει.
- Αφού μου κάνει κόνξες ο τοιούτος, κι εγώ θα τα μασήσω με όποιονα μου γουστέρνει! Βάρα τον, Μάρκο, το μπαγλαμά!
Ταύτα εφθέγξατο το έξαλλο θηλυκό με τα οξυζεναρισμένο, τα χαυνωμένα μάτια, το ξοανικό φτιασιδωμένο πρόσωπο. Χυμάει στην πίστα κι αρχινάει να χορεύη το χορό της ερωτικής απελπισίας. Ηλεκτρική εκκένωσις συνταράζει την πελατεία. Τ΄άπιαστα θολά μάτια έχουν τώρα στόχο το νευροσπαστούμενο κορμί της. Χόπαλα! Χόπαλα!..."
(συνεχίζεται)