Δεν είναι έτζι τα πράγματα

Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΙ ΣΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΩΝ ΡΕΜΠΕΤΗΔΩΝ

(Ηλία Σιδηρόπουλου)


http://mynima-hellas.com/2012/03/%CE%B7-%CE%B3%CF%85%CE%BD%CE%B1%CE%B9%CE%BA%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%B1-%CF%87%CF%81%CE%BF%CE%BD%CE%B9%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CF%83%CF%84%CE%B1-%CF%84%CF%81%CE%B1%CE%B3%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%B9%CE%B1/

απάντηση του παρόντος blog


Η ελληνική κοινωνία αλλοιθωρίζει ακόμα, στρέφει το πρόσωπό της αλλού και, ασυνείδητα, εκδηλώνει ανόητη υπεροψία και ασυνείδητο ρατσισμό απέναντι στους Έλληνες που ήρθαν το 1922 απ΄την αντίπερα όχθη.
Το φαινόμενο γίνεται ακόμα πιό κωμικοτραγικό όταν τέτοιες απόψεις προωθούνται από ανθρώπους που φαίνονται ν΄ανήκουν στην Αριστερά.
Άλλο το Μικρασιάτικο τραγούδι και τα ήθη που ήρθαν από κει και άλλο το Ρεμπέτικο. Κοινά ήθη απέναντι στις γυναίκες ναι, μεγάλες και σημαντικές οι διαφορές όμως.
Παραθέτω ένα μικρό απόσπασμα στα αγγλικά από την εργασία του Nicholas G. Pappas με τίτλο: Concepts of Greekness: The Recorded Music of Anatolian Greeks after 1922.
"... rebetika have been the subject of scholarly study only in recent years and, even within Greece, are the refuge of only amateur musicologists. Even in these studies, there has been a tendency to concentrate on the so-called "Piraeus rebetika", which are perceived by many to be the genuine performances, the "rebetika high" of Gail Holst and others. For them, the music of the Anatolian refugees was merely a pubescent version of what was to follow, rather than a musical and cultural tradition in its own right".
Για να μακρυγορώ, άλλη θέση είχαν οι γυναίκες Μικρασιάτισσες τραγουδίστριες και άλλα πράγματα αντίκρυσαν, έκπληκτες, όταν ήρθαν στην Ελλάδα.
Το ανακάτεμα του Βαμβακάρη, της Αγγέλας Παπάζογλου, του Τσιτσάνη, της Αγγελικής Καραγιάννη κλπ. σ΄ένα τορβά που του βάζουν ετικέτα Ρεμπέτικο είναι τελείως ερασιτεχνική και μυωπική.
Άλλη θέση ανάμεσα στους άντρες μουσικούς είχαν η Ρόζα Εσκενάζι, η Ρίτα Αμπατζή, η Μαρίκα η Πολίτισσα κλπ. και άλλη κατάσταση αντίκρυσε η αδερφή της Ρίτας, Φωφώ Αμπατζή-Καρίβαλη που ήταν και η πρώτη που ανέβηκε σε ρεμπέτικο ελλαδικό πάλκο με το Μάρκο, Μπάτη και Σια.
Όπως λέει και ο Nicholas G. Pappas παραπάνω, το Μικρασιάτικο τραγούδι και οι στάσεις του απέναντι στις γυναίκες, στάσεις που βέβαια ποίκιλλαν ήταν, με κάποιο τρόπο, η εφηβεία του Ρεμπέτικου. Είχε όμως μιά πολύ πιό προωθημένη, ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΑ με τον τεράστιο πλούτο παραδόσεων που κουβαλούσε μέσα του, και πολύ πιό  ελεύθερη στάση απέναντι στις γυναίκες. Το πειραιώτικο Ρεμπέτικο σημάδεψε μιά οπισθοχώρηση, πάνω στο θέμα των φύλων, και μιά εφηβική στάση και φόβο απέναντι στις γυναίκες που θύμιζε τη στάση των νέων άγριων αγοριών πριν τα μαλακώσει η πρώτη τους αγαπημένη.
Αν τα πράγματα άλλαξαν αργότερα είναι μιά άλλη συζήτηση.

Θα σου βγάλω 

ή

θα μου βγάλεις το μάτι;

Θα δοκιμάσω να πω λίγες σκέψεις για τις γυναίκες τραγουδίστριες.

Ο ανταγωνισμός είναι ένα βασικό ανθρώπινο χαρακτηριστικό κι ένα απ΄τα κύρια στοιχεία που προώθησαν αυτό που ονομάζουμε πολιτισμό.

Ο τεράστιος ανταγωνισμός που υπάρχει στις ΗΠΑ είναι ένας κινητήριος μοχλός για τη συνεχή άνοδο ποιότητας σ΄όλα τα επίπεδα.

Ο ανταγωνισμός στο γυναικείο φύλο είναι μιά γνωστή και κατανοήσιμη κατάσταση. Η ζήλεια, ο φθόνος, η αδιαφορία, με την έννοια αγνοώ γιατί μου αφαιρεί πόντους, είναι επίσης κατανοήσιμη, αλλά σε σπιθαμιαίες αγορές εργασίας, και μάλιστα όταν χώνονται όλο και βαθύτερα σε κρίση όπως στη χώρα μας, είναι ένα τραγικό αδιέξοδο.

Λαχταρώ να δω γυναίκες τραγουδίστριες να κάθονται δίπλα δίπλα και να σηκώνει η μιά την άλλη με συντροφικότητα, με αλληλεγγύη. Αυτό βοηθάει και τις ίδιες αλλά και δημιουργεί άλλους τύπους σχημάτων και επικοινωνίας σ΄ένα χώρο που πάσχει και θα πάσχει όλο και περισσότερο.

Η πλήξη και τα γερατειά

μέσα στο Ρεμπέτικο

http://youtu.be/64dDb9t84_U

Δείτε, αν δεν αποκοιμηθείτε, το παραπάνω video. Είναι ο Θ. Πολυκανδριώτης που τραγουδάει. Φευγάτος πιά.

Λέει ένα πολύ συγκινητικό τραγούδι του μερακλή Παπαϊωάννου. 

Ωραία ως εδώ. Ο Παπαϊωάννου τό΄λεγε στις Τζιτζιφιές με τον τρόπο του, μεράκλωνε ο κόσμος. Είχε δείξει πιό πριν το αστείρευτο κέφι του, ήξερε πολύ καλά τη δουλιά του. Δε καταθλιβόσουν, μεράκλωνες. Οι άντρες εννοώ. Γιατί οι γυναίκες δε τα γουστάρουν αυτά τα τραγούδια, δε καταλαβαίνουν και, καλά κάνουν. Οι γυναίκες κουράζονται κι αυτές στη ζωή, αλλά με άλλο τρόπο.

Το θέαμα των μουσικών στο παραπάνω video και ο αργός ρυθμός που παίζουν το τραγούδι, που είναι έτσι κι αλλιώς αργό, είναι για να σε πάρει ο ύπνος. Μου θυμίζει το παρακάτω εξυπνοσαχλό video του Χάρυ Κλιν...

http://youtu.be/lrzNOJlsmYA

Λυπάμαι αν γίνομαι μπανάλ, έτζι είναι όμως.

Σοβαροί κι ανέκφραστοι μουσικοί, δεξιοτέχνες που κάνουν κόμπο το μπουζούκι τους, ρηχές νεαρές τραγουδίστριες που αντιγράφουν αρπακόλα φωνητικά τσαλίμια παλιών, μόνο πλήξη δημιουργούν. Οι αρσενικοί δηλαδή δε πλήττουν, οι γυναίκες όμως το κάνουν.

Δηλαδή, τί τραγούδια προτείνεις Κε έξυπνε, θα μπορούσε να μου πει κάποιος. Όχι βέβαια τα κατηγορίας φτερού του κατοπινότερου Μητσάκη, όχι ότι νά΄ναι από τα σουινγκάκια του Χιώτη, όχι όμως και την ατέλειωτη μαυρίλα του αδιεξόδου και τα κοκορίστικα που κάθε τόσο γίνονται της μόδας, όπως το παρακάτω.

http://youtu.be/QyEtKuVfAQI

Θίγω ιερά και όσια τώρα μέσα στο στάσιμο ωκεανό του συντηρητισμού. Για να πω την αλήθεια, την περηφάνεια των στίχων αυτού του τραγουδιού, τη συμμερίζομαι. Άλλο συνειδητή περηφάνεια όμως κι άλλο στασιμότητα, συντηρητισμός και αυτολογοκρισία για τα είδωλα. Άλλο το σκύψιμο του κεφαλιού από σεβασμό κι άλλο το να μένει το κεφάλι χαμηλά για δεκαετίες.


Μού΄ρχεται πάντα στο μυαλό το τραγούδι του Ανέστη Δελιά "ο πόνος του πρεζάκια". Ακούστε το και θυμηθείτε ότι ενώ το τραγούδι έχει τραγικό περιεχόμενο κι ενώ ο Δελιάς πήγε κι απ΄αυτό, το τραγούδι βγάζει μεράκι και μιά περίεργη χαρά.

http://youtu.be/00jMkAhJHzM

Κοντολογίς, το Ρεμπέτικο είναι μιά Μεγάλη Θάλασσα από υπέροχα τραγούδια που δε παίζονται κι ελάχιστοι μπαίνουν στη διαδικασία να τα ψάξουν. 

Όσοι κι όσες δε ξυπνήσουν έχουν στη πίσω τσέπη το πιστοποιητικό της συνεχούς αυριανής ανεργίας...

Θα με θυμηθείτε.

Μιά μάλλον παραληρηματική ανάρτηση


Κατεβαίνοντας με το ασανσέρ
στο 1950...

ΟΧΙ στις νοσταλγίες αλλά,

ότι δεν έχεις δοκιμάσει, δε σου λείπει...

Πρώτα ήταν η προσπάθεια να βρω κάποια παμπάλαια, αγαπημένα βραζιλιάνικα τραγούδια που τα είχα πρωτακούσει όταν βρέθηκα, μικρός, στο Rio Di Janeiro.

Μετά, ανακάλυψα ένα Βραζιλιάνο ρεμπέτη, τον Nelson Cavaquinho που θα σας τον παρουσιάσω σε επόμενο post κι από κει βρέθηκα στο http://rebetcafe.blogspot.com/ που με έστειλε σε κάποιες όμορφες και γαλήνιες φωτογραφίες της παλιότερης Αθήνας.


Είπα λοιπόν το ασανσέρ να πάρω και στη δεκαετία του ´50 να κατέβω. Καθώς βυθιζόταν ο ανελκυστήρας το χλωμό φως ξαφνικά έσβησε και ο θάλαμος σταμάτησε. Εκεί, στο σκοτάδι, αναπήδησαν, χωρίς να το περιμένω, κάποιες εικόνες.


Το υπόγειο της οδού Ι.Δ. όπου ηττημένος γύρισε πίσω ο Λ.Λ. μετά της οικογενείας του.
Εκεί, στο σκοτεινό υπόγειο με το κοινόχρηστο διάδρομο που τρέχαν οι σωλήνες της θέρμανσης, αλλά και μεγάλα ψαλίδια φραγκοραφτάδικα τρέχαν, τεμαχίζοντας το μουχλιασμένο αέρα που μύριζε τσίκνα.


Εκεί μέναν η οικογένεια του Λ.Λ. και οι θυρωροί Ελένη, Μήτσος, η καθυστερημένη Χρυσούλα και το υδροκέφαλο μωρό της Ελένης, ένα μωρό που δεν έβλεπε ποτέ το φως του ήλιου γιατί ντρεπόντουσαν και το κρύβαν. Κι αυτό, ύφαινε υπομονετικά το θάνατό του.


Κοίταξε τώρα πως, στα καλά καθούμενα, αναδύεται αυτή η εικόνα ενός ημιδιάφανου μωροδίστικου κρανίου με εμφανές το σύστημα φλεβών. Πως αναδύεται και διϋλίζεται και σκάζει κεφάλι μιά γκρίζα μέρα του φθινόπωρου στη Στοκχόλμη της Σουηδίας...

Οι εικόνες και οι κάθε είδους φωτογραφίες έχουν μιά δική τους γλώσσα. 

Μιλάνε, αναπνέουν, διηγούνται. Τη γλώσσα όμως αυτή 

πρέπει να στην έχουν διδάξει στο σχολείο (ναι, σιγά...)

Δείτε φωτογραφίες της Dorothy Burr Thomson

που τραβήχτηκαν πριν 80 χρόνια

Να, μιά απ΄αυτές

μπείτε σ΄αυτή τη σελίδα και πλοηγηθείτε

http://www3.ascsa.edu.gr/media/thompson/thompson.html

Αυτές οι φωτογραφίες  μ΄ έκαναν να μπω στο ασανσέρ και να κατέβω στη δεκαετία του 50.

Για ν΄ανοίξουν το στόμα τους και να μιλήσουν οι φωτογραφίες που θ΄ακολουθήσουν θα πρέπει νά΄χει κανείς κάποιες αναφορές. Αυτό σημαίνει να έχει ζήσει, τουλάχιστο τα τρία πρώτα χρόνια της ζωής του στις αρχές του ´50. Τρέχα γύρευε δηλαδή...

Είδα τις προάλλες το φιλμ The Book of Eli  

Τί σχέση έχει αυτό;

To film αναφέρεται σ΄έναν άδειο, άνυδρο κόσμο μετά από την Καταστροφή. Λέει ένα νέο κορίτσι στον Denzel Washington που είχε προλάβει να ζήσει στον προηγούμενο κόσμο.

- Πες μου, πώς ήταν ο κόσμος τότε;

Τι να της έλεγε... Αρκέστηκε στο, "είχαμε πολύ περισσότερα απ΄όσα είχαμε ανάγκη, αλλά δε το καταλαβαίναμε..."

-

Φανταστείτε τον εαυτό σας  στην ατμόσφαιρα αυτών των δύο φωτογραφιών. Φτωχικό ίσως το περιβάλλον αλλά, φτωχικό με ποιά κριτήρια; Το σημερινό μας περιβάλλον πως θα το ονομάζαμε; Πλούσιο; Πλούσιο σε τί;...

Ακούγομαι σα να παραληρώ. Μπείτε στο blog  http://www.ramnousia.com/ , διαβάστε όσο και ότι αντέχετε και μετά, ξανασκεφτείτε το θέμα του "πλούτου" της σημερινής μας ζωής.

Εδώ είναι μιά ταβέρνα του 1950. Τη δανείστηκα, όπως και το παρακάτω κείμενο, από το blog  pisostapalia.blogspot.com/2010_05_01_archive.htm 

Το κείμενο που τη συνοδεύει είναι το παρακάτω

Ταβέρνα στο Κέντρο της Αθήνας την δεκαετία του ΄50 δείχνει η φωτογραφία.
Από τους θαμώνες αυτούς ποιός θα μπορούσε να φανταστεί πώς
θα καταντούσε σήμερα η περιοχή τους.
Εξέλιξη θα πούν κάποιοι ....σημεία των καιρών κάποιοι άλλοι.
Στις παλιές ταβέρνες το πρώτο που φρόντιζες να γνωρίζεις
πρίν πας ήταν αν  το γιοματάρι (ρετσίνα) είχε καθαρίσει μέσα στο βαρέλι
από το βοριαδάκι.
Το σώσμα (προς το τέλος το βαρέλι) έκανε μπάμ..... 
Η μυρουδιά της ρετσίνας ....η μισή οκά...το κατρούτσο στην αρχή
για να το δοκιμάσεις...η λαδόκολα και τελευταίος ο μεζές
ολοκλήρωναν την μαγική εικόνα. 
Τα οικονομικά περιορισμένα και η σαρδέλα η ρέγκα  η θρούμπα
η φάβα και το στουμπισμένο κρεμμύδι ήταν στην πρώτη γραμμή.
Η κιθαρίτσα κρεμασμένη στον τοίχο δίπλα στα βαρέλια...
Έφευγε από το καρφί της από τον πελάτη που ήξερε να παίζει
και το τραγούδι άρχιζε.
Μετά όλοι ρεφενέ πληρωμή στον κάπελα (ταβερνιάρη)
και γραμμή περπατητό για το σπίτι σιγοτραγουδώντας.
Άνοιγε κανένα παράθυρο καμμιά φορά...
"Ρε σείς κοιμόμαστε...δεν έχετε ρολόϊ;"


Μπορεί ν'ακούγονται ρομαντικά όλ΄αυτά για ένα νέο άνθρωπο που δεν έχει αναφορές. Μη τα δείτε όμως μόνο σα δείγματα νοσταλγίας για μιά "αθώα" εποχή που πέρασε. Δεν ήταν καθόλου αθώα, ήταν όμως διακριτή. Μπορούσες να τη δεις καθαρά.
Όταν μένεις σ΄ένα χωριό ή μιά μικρότερη πόλη κι ανέβεις σ΄ένα ύψωμα, βλέπεις τον τόπο να ξεδιπλώνεται μπροστά σου και μπορείς να πεις, αυτός είναι ο τόπος μου.
Σε μιά πόλη σα την Αθήνα, σε μιά πόλη του σήμερα όταν τη δεις από ψηλά, μάλλον ένα θαμπό τρόμο και αποξένωση σου προκαλεί. 

Σκεφθείτε ακόμα τι τραγικό θα είναι να δημοσιεύονται νοσταλγικές εικόνες απ΄το σήμερα, μετά από 60 χρόνια...


Αν μπορούσα, θα άνοιγα μιά αλυσίδα από τεβέρνες για νέους ανθρώπους. Όχι σα τις παλιές, όχι δήθεν  "αναπαλαιώσεις". Υπάρχουν τρόποι να επιλέγεις θετικά στοιχεία απ΄το παλιό και να τα ενσωματώνεις σε καινούριες και αποτελεσματικές φόρμες. Αν ξέρεις.


Αυτό, το παραπάνω, ο συνδυασμός δηλαδή του παλιού με τη σημερινή ματιά και σημερινές ανάγκες, είναι το κόκκινο νήμα που πάνω του πατάει αυτό το blog. Μόνο που αυτό δεν έχει γίνει καταληπτό. Ακόμα.

Απ΄τη μάνα μου διωγμένος, 1948

ζεϊμπέκικο

τραγ. Μάρκος Βαμβακάρης, Έλλη Λαμπίρη, Β. Τσιτσάνης

 http://youtu.be/Ue8WwcoivXs

Απ΄τη μάνα μου διωγμένος κι απ΄αγάπη ορφανός,
έκανα τους δρόμους ζηλευτο παλάτι μου
και τους πάγκους μες τα πάρκα για κρεβάτι μου

Σα τη ρημαγμένη χώρα μοιάζει η δόλια μου η καρδιά.
κι αν οι ομορφιές μου όλες νεκρωθήκανε,
η ψυχή κι η αρχοντιά μου δε χαθήκανε.

Απ΄τη μάνα μου διωγμένος κι από σένα μακριά,
στη σκληρή μου αλητεία σα ζαλίζομαι,
μιά ζωή καταστραμένη συλλογίζομαι.

Εξαιρετικό τραγούδι με ώριμους και μεστούς στίχους, πολύ καλύτερο απ΄τη "Συννεφιασμένη Κυριακή", κατά τη γνώμη μου.

Μερικά χρόνια αργότερα, το 1954 ή 1955, με τελείως άλλη διάθεση και πολύ έμπνευση, η λεπτή ειρωνεία του πάντα σοβαρού Β. Τσιτσάνη ζωγραφίζει τη νέα κατάσταση. Θά΄ταν άδικο να μη επισημανθεί η άψογη, όπως πάντα, φωνή της Πόλυς Πάνου. Βγάζει στην αγορά το "Μάμπο με τρελές πενιές" 

http://www.fileden.com/files/2008/6/6/1947074/1224.mp3

Μάμπο με πενιές

μάμπο

Στην τσέπη κάργα τάλληρα, τραβάει για τα Φάλληρα

με τη Μπέτυ την ομορφονιά, φουλ για τα μπουζούκια για πενιά.

Ο Βάγγος πού΄ναι μάγκας απ΄την πιάτσα, 

ο Βάγγος που κρατάει από ράτσα

πω πω πω, τα πίνει και τα σπάει

και για την κοπέλα κάθε είδους κάνει τρέλα.

Μάμπο, μάμπο, μ΄αρέσει να χορεύω,

μάμπο με γλυκές πενιές.

Μάμπο, μάμπο, είν΄ο χορός της μόδας, 

χορεύουν τα σαλόνια κι οι φτωχογειτονιές.

Η Μπέτυ λέει "Ευάγγελε, χασάπικο παράγγελε

κι ύστερα, στο κέφι το γλυκό, θέλω ένα μάμπο ιταλικό!"

Κι ο Βάγγος που τρελαίνεται για φούστα

και που δε της χαλάει ποτέ τα γούστα, 

τα λεφτά στα όργανα σκορπάει,

να χορέψει μάμπο η μις Μπέτυ με το Βάγγο.

Πολύ έξυπνη η ομοιοκαταληξία "Ευάγγελε-παράγγελε", με το Βάγγο που μετατράπηκε, επί το αξιοπρεπέστερον, σε Ευάγγελο...

Έτσι είναι μετά τους πολέμους. Απλώνονται κύματα χαράς, αισιοδοξίας και όλοι λένε "ποτέ ξανά" (ναι καλά...)

Όπως και νά΄ναι, η αφελής χαρά κουβαλάει μέσα της και μπόλικη σαχλαμάρα. Οι Αμερικανοί, θριαμβευτές του πολέμου και χωρίς ζημιές, δοκιμάζουν τη Μηχανή του Θεάματος. Ο Bob Merrill γράφει, στα όρθια, το τραγούδι "Mambo Italiano" και του το τραγουδάει η Rosemary Clooney. To τραγούδι έκανε θραύση και στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη. 

Η Ιταλία το τραγουδάει με τη Sofia Loren κι εμείς με τα μπουζουκάκια για εγχώρια, όπως πάντα, κατανάλωση. Αρχίζουμε ν΄αντιγράφουμε, όχι ότι δε το κάναμε παλιότερα...

Τον επόμενο χρόνο(;) κυκλοφορεί το "Μάμπο Ζεϊμπεκάνο" (...) του Δερβενιώτη, με στίχους του Κολοκοτρώνη. Εδώ το ακούτε με το Γρήγόρη Μπιθικότση και τη Γιότα Λύδια

http://youtu.be/mzYa1jfndIc

Το mambo έχει εισβάλλει για τα καλά ΚΑΙ στην Ελλάδα και ξετρελαίνει. Την ίδια χρονιά παίζεται το φιλμ "Η ωραία των Αθηνών" με τη Σπεράντζα Βρανά

Το 1950 πεθαίνει οριστικά αυτό που ονομάζουμε Ρεμπέτικο. Είναι πολλοί που το συνεχίζουν, πιστοί στο πόστο τους, με αριστουργηματικά τραγούδια, λαϊκά πιά. Αυτό όμως έχει πεθάνει. Όχι γιατί εξέλειπαν οι συνθήκες που το κρατούσαν ζωντανό, όσο κι αν υπάρχουν αντιρρήσεις σ΄αυτή τη σκέψη. Αλλά, υπερ-απλοποιώντας, ακόμα και γιατί οι μουσικές που έρχονται απέξω και κατακλύζουν την Ελλάδα, μετατρέπονται σε "γοητευτικές" σαχλαμάρες που κερδίζουν έδαφος. Η παλιά φρουρά, η φρουρά των σοβαρών ανθρώπων που καραβοτσακίστηκαν αποτραβιέται, όπως αποτραβιούνται και σήμερα όλοι οι σοβαροί άνθρωποι.

H ευχή-στίχος το τραγούδι του Μήτσου Περδικόπουλου "Σαν οι καμπάνες θα χτυπούν", "τότε θα πάψει να βροντά στους λόφους στο κανόνι κι έτσι  θα κελαηδεί παντού χαρούμενο τ΄αηδόνι" (1948) έγινε στην πράξη  "κι έτσι  θα κελαηδεί παντού χαζο - χαρούμενο τ΄αηδόνι".

Στο κλαρί ανεβαίνουν στρατιές "νερουλών" που θέλουν να σκορπίσουν το γέλιο, αυτό που όλοι κι όλες έχουν ανάγκη. Το γέλιο όμως, άσχετα αν του πόσο αναγκαίο είναι για τον άνθρωπο, ισορροπεί πάντα ανάμεσα στον εαυτό του και το γελοίο.

Προσπαθώντας να κλείσω αυτή την ανάρτηση θά΄θελα νά΄λεγα ότι απ΄τη δεκαετία του ´50 και μετά, μιλάμε για μιά άλλη, τελείως διαφορετική Ελλάδα που νόμισε και αυτό που νόμισε οδήγησε σ΄αυτό που βρισκόμαστε σήμερα.

Ας κλείσω με ότι πιό γελοίο, κατά τη γνώμη μου, παρήγαγε η υψικάμινος της σαχλαμάρας. Αξίζει το κόπο να μπείτε στο link και να ρίξετε μια ματιά στα σχόλια αρσενικών νεαρών Ελλήνων του 2010.

http://www.youtube.com/watch?v=b_eb5tXW_OY

Γειά σου!

Καλωσόρισες!

Διαπέρασες το κέλυφος και βρίσκεσαι ήδη μέσα σ΄ένα  blog που έχει σα κύριο άξονά του το "ρεμπέτικο"

αλλά,

μπορεί να σε παραξενέψει ο τρόπος που πλησιάζω αυτή τη μουσική.  Ουσιαστικά, δε κάνω

τίποτα ιδιαίτερο, απλά δε θέλω την ομίχλη του μύθου που εμποδίζει να δούμε καθαρά.

Μέσα εδώ θα βρεις άφθονα τραγούδια, αλλιώτικα απ΄αυτά που βρίσκεις αλλού και είναι,
τα περισσότερα, επιλεγμένα γιά να στηρίξουν διάφορες σκέψεις.

Το blog αυτό είναι το πρώτο και κύριο, μπροστά από μιά σειρά άλλων που καταγίνονται με το ίδιο θέμα και είναι τα παρακάτω:

elkibra-rebetisses.blogspot.com 

elkibra-rebetiko2.blogspot.com

elkibra-ritaabadzi.blogspot.com

elkibra-sofiaabdzi.blogspot.com 
elkibra-nouros.blogspot.com

Η ζωή

της 

Φωφώς Αμπατζή

βλ.

http://elkibra-rebetiko.blogspot.com/2010/07/blog-post_19.html

Κι όμως, το παρακάτω

αφορά το ρεμπέτικο...

Η ζωή της Σοφίτσας-Αμπατζή Καρύβαλη

Όταν πρωτόρθα στη Σουηδία, κουβαλούσα μαζί και το σύμπλεγμα απέναντι στους ξανθούς, ή καλύτερα στις ξανθιές. Δεν ήταν παράξενο. Θυμάμαι πως, μετά από δυό χρόνια, άρχισα να πλήττω τρομερά γιατί δεν έβλεπα πρόσωπα. Το βλέμμα χρειάζεται κάτι για να κρατηθεί πάνω σ΄ένα πρόσωπο. Όταν δεν υπάρχει αυτό το κάτι, γλυστράει και πέφτει κάτω. Δε ξέρω αν καταλαβαίνετε...


Μετά από δυό χρόνια λοιπόν, κατέβηκα στην Ελλάδα, μέσω Ιταλίας. Βρέθηκα στο Brindisi, αυτό που το λέγαμε... Βρινδήσιον στην Ελλάδα. Ααααχχχ, ανακούφιση. Είδα ξανά πρόσωπα. Κοντούς, χοντρές, ψηλόλιγνους, στηθαρούδες, απόλαυση σκέτη. Θυμόμουνα τις απολαυστικές ταινίες του Fellini με όλες τις περίεργες φυσιογνωμίες που χρησιμοποιούσε και ήξερα ότι οι "περίεργοι" στην όψη Ιταλοί και Ιταλίδες γίνονται μέλη ενός σωματείου που τους παραπέμπει για χρήση σε ταινίες, διαφημίσεις κλπ.


Πάει αυτό, πάμε αλλού τώρα.
Βρισκόμαστε στο 2010.
Ζούμε σ΄ένα κόσμο όπου η εμφάνιση είναι το παν. Η λατρεία της νεότητας, ει δυνατόν της αιώνιας νεότητας, επιβάλλεται παντού. Όχι μόνο αυτό, αυτό δεν είναι παράξενο. Το δυασάρεστο είναι ότι επιβάλλεται το σύμπλεγμα της ομορφιάς. Μα, θα πείτε, και πότε δεν υπήρχε; Σωστά, πάντα υπήρχε. Οι όμορφοι/όμορφες, ανάλογα με τα γούστα κάθε εποχής, είχαν πάντα ένα πάνω χέρι...


Πώπω, πολύ κείμενο για ένα μέσο αναγνώστη.
Ας πάρουμε μιά ανάσα κι ας δούμε μιά φωτογραφία ενός ανθρώπου που δεν έχει ελπίδες σ΄αυτό το μάταιο κόσμο...

φουκαρά μου...

Συνεχίζουμε;

Τώρα λοιπόν, σ΄ένα κόσμο που έχει χάσει αυγά και πασχάλια. τα πράγματα γίνονται επικίνδυνα, ιδιαίτερα με τα μοντέλα "ομορφιάς" που επιβάλλονται από διάφορες κατευθύνσεις στην εφευρετική και πολυμήχανη Δύση, δηλ. στις ΗΠΑ.

Ας πούμε, όλο και ογκούται ο αριθμός των Κινέζων γυναικών που κάνουν εγχείρηση στα μάτια τους για να πάρουν ένα "φυσιολογικό" σχήμα. Ας μη μιλήσουμε για τις χειρουργικές επεμβάσεις.

Δείτε αυτό!

 http://www.beautifulpeople.com/index/sv

Κι όχι μόνο αυτό. Το πρέπει της ομορφιάς επεκτείνεται τώρα και στο ποδόσφαιρο... Δείτε κι αυτό 

http://www.beautifulpeople.com/microsites/bpworldcup/results.aspx

και, κατηφορίστε στη σελίδα για να δείτε τη βαθμολογία της ελληνικής ομάδας. Οι πρώτοι βέβαια στη βαθμολογία είναι, ο μυώδης μπέμπης Ρονάλντο και ο συμπαθέστατος μπέμπης Κακά. Μάλλον γίνομαι κακός ή "όσα δε φτάνει η..." κλπ.

Απ΄την άλλη μεριά, ακόμα κι αν κάποια/ος δε τηρεί ακριβώς τις προδιαγραφές, αναλαμβάνουν τα media τα περαιτέρω. Οι δυό παρακάτω γυναίκες, για παράδειγμα, θεωρούνται ασυναγώνιστες...

Paris Hilton

Lady Gaga

Και τώρα, κυρίες και κύριοι, μπαίνουμε επιτέλους στο θέμα!

Αφού λοιπόν έτζι έχουν τα πράγματα, τι μανία είναι αυτή που με πιάνει και θέλω να σας μιλήσω γιά μιά τραγουδίστρια του παρελθόντος, του ρεμπέτικου, που δεν είχε και καμιά εξαιρετική φωνή, που δεν έκανε παρά λίγους δίσκους, που δεν ήταν όμορφη, που δεν έκανε κόλπα, που δεν...,δεν...,δεν..., Και επιπλέον, είχε και μιά αδελφή που ήταν άστρο.




H αναψηλάφηση στη ζωή της παρακάτω γυναίκας δε γίνεται για να περάσ΄η ώρα.
Οι άνθρωποι λησμονιούνται. Μεγαλώνουν, γίνεται θαμπό το περίγραμμά τους, κλείνονται στη σιωπή, συνήθως δε τους ρωτούμε, φτάνει η στιγμή που κλείνουν και τα μάτια τους και φεύγουν. Τί κάναν, πως αισθάνονταν, πως ζήσαν, δε μας ενδιαφέρει. κοιτάμε το δικό μας εαυτό, ξανακάνοντας, λίγο πολύ, τα ίδια ή παρόμοια. Όταν μεγαλώσουμε κι εμείς με τη σειρά μας, εγείρονται μέσα μας διαφόρων ειδών ερωτηματικά. Δε μπορούμε όμως να τ΄απαντήσουμε γιατί μας λείπουν οι πηγές. 
Έτζι, το ψάξιμο για τη ζωή μιάς γυναίκας, έχει να κάνει και με μας. Έχει να κάνει με την ανθρώπινη μοίρα που επαναλαμβάνει τον εαυτό της...

Σας παρουσιάζω,

τη Σοφίτσα Αμπατζή - Καρίβαλη!
(1916- 23/10/1995) 80 χρονών

Να λοιπόν ένα κορίτσι (στ΄αριστερά), η Σοφίτσα Αμπατζή, με τη μητέρα της Στέλλα, τη θεία της Σοφία και τη Ρίτα στα δεξιά. Ο πατέρας αγνοείται, κατακρατήθηκε στη Μικρά Ασία, δε γύρισε ποτέ. Η φωτογραφία χρονολογείται από τον Ηλ. Πετρόπουλο στα 1926 με ερωτηματικό. Αν είναι έτζι, η Σοφία είναι 10 χρονών και η Ρίτα 23, παρόλο που δε της φαίνεται. Έχουν δηλαδή περάσει τέσσερα χρόνια από τότε που ήρθαν στην Ελλάδα. 
Τί έκανε αυτό το κορίτσι μετά; Πήγε σχολείο, το τέλειωσε; Άγνωστο. Οι οικονομικές τους ανάγκες πρέπει να ήταν επιτακτικές, μ΄ότι αυτό συνεπάγεται. Κοιτάξτε τα φορέματα και των δυό κοριτσιών, από φτηνό ύφασμα και ραμένα στο σπίτι, όπως ήταν φυσικό εκείνο τον καιρό.


Ένα ταλαιπωρημένο κορίτσι, μικροκαμωμένο ασχημόπαπο, φτωχό και προσφυγάκι από πάνω. Μαύρη είν΄η νύχτα στα βουνά... Είχε μιά αδερφή φεγγαροπρόσωπη, όπως άλλωστε κι η ίδια και η μητέρα τους. Η Ρίτα είχε, από νωρίς, όμορφη φωνή, το ήξερε η οικογένεια. Δε θα ζήλευε η Σοφίτσα;


Αν πιστέψουμε τους δισκογραφικούς καταλόγους, τα δυό πρώτα τραγούδια της Ρίτας ήταν παραδοσιακά και χτυπήθηκαν το 1930, όταν η Ρίτα ήταν 27 χρονών, τέσσερα χρόνια αργότερα από την πιό πάνω οικογενειακή φωτογραφία.Ήταν τα,

Τι έχεις βλάμη κι αρρωσταίνεις

και,

Τα λερωμένα κι άπλυτα

Και στα δυό ακούγεται μιά φωνητικά σίγουρη Ρίτα και μπασμένη σ΄αυτό πού΄κανε. Όταν λέει "ωρέ, τα θαλασσοβρεμένα", στο δεύτερο τραγούδι, χοντραίνει και υγραίνει το σίγμα της (θαλασσchoβρεμένα) για να ικανοποιήσει το κοινό αυτού του παραδοσιακού τραγουδιού. Πώς ήταν τόσο έτοιμη; Χάρισμα ή είχε δοκιμάσει τη φωνή της εδώ κι εκεί; Την άκουσαν, μας λένε, κάποιοι ήδη πιασμένοι, ανάμεσά τους κι ο Νούρος και θα τη σύστησαν περαιτέρω.

Η Σοφίτσα το 1930 ήταν μόλις 14 χρονών.


Κάπως έχω την αίσθηση ότι τα δυό αυτά έξυπνα κορίτσια τράβηξαν συνειδητά διαφορετικούς δρόμους. Η Ρίτα, σα πιό παλιά, φαίνεται πως ένιωθε πολύ κοντά στους Σμυρνιούς συνθέτες και τραγουδιστές. Η Σοφία, πιό νέα, φαίνεται πως πλησίασε τους Πειραιώτες, το "νέο κύμα" της εποχής, κάνοντας ίσως όπως και πολλοί άλλοι νέοι και νέες θα έκαναν. Εννοώ, το πάρσιμο κάποιας απόστασης από τις βαρειές αναμνήσεις των δικών τους και τις μουσικές που τις θύμιζαν. Να ασπαστούν το καινούριο που ανέτελλε. Η φωνή της άλλωστε δε ταίριαζε ούτε για τα μικρασιάτικα, ούτε για τα παραδοσιακά. Λογικά πάλι, αναμετρώντας τις δυνάμεις της και τις αντικειμενικές συγκυρίες, μπορεί να είδε ότι δε την έπαιρνε για σόλο καριέρα. ΄Ετζι, γίνεται sidewoman, συνοδεύοντας το νέο άστρο της εποχής, το Μάρκο. Εκεί ταίριαξε μιά χαρά, έχοντας και τη βοήθεια της πλάτης  του Κ. Σκαρβέλη που ήδη είχε αρχίσει να συνεργάζεται μαζί τους και του Σπύρου Περιστέρη που συνέστησε στο νεαρό Τσιτσάνη το δίδυμο Μάρκος-Καρίβαλη.


Η επόμενη φωτογραφία της είναι αχρονολόγητη. Απλώς σημειώνεται, σε νεανική ηλικία.

Σε ποιά ηλικία να βρίσκεται; Άγνωστο.Νά΄ναι μεταξύ 16 και 17 ; Κάτι τέτοιο. Φαίνεται να βρίσκεται στην εφηβεία της, τουλάχιστο. Αν είναι έτσι, η φωτογραφία αυτή πρέπει να τραβήχτηκε κάπου το 1932, γιατί στην παρακάτω,που χρονολογείται με ερωτηματικό 1936, φαίνεται πολύ αλλαγμένη. 

 Εδώ τη βλέπουμε (στ΄αριστερά) σε ηλικία 20 (;) χρονών, δίπλα στη κόρη της Ρίτας. Αν είναι σωστό, έτσι ήταν η Σοφία Αμπατζή όταν χτύπησε τα τα πέντε της πρώτα τραγούδια τα,

Να γιατί γυρνώ μες την Αθήνα (Β. Τσιτσάνη),

Ο πολυτεχνίτης  (Μάρκου Βαμβακάρη) 

Δε τονε θέλω μάννα μου (Μάρκου Βαμβακάρη)

Σα δεν ήξευρες (Παν. Τούντα)

Πιά δεν με γελάς (Κώστα Σκαρβέλη)

και έτσι ήταν ότανEίναι πιθανό πως το "Πιά δεν με γελάς" είναι ο πρώτος της δίσκος, γιατί η ίδια λέει σε συνέντευξη στις 12 Σεπτέμβρη του 72, "Ο Σκαρβέλης με πρωτόβγαλε στους δίσκους. Τον λέγανε παρατσούκλι Παστουρμά, γιατί ήτανε από την Κωσταντινούπολη. Ήτανε ένας μουσικοσυνθέτης καλός, καλός κιθαρίστας, πολύ καλός. Ήτανε κοντός, παχής, στο δικό μου μπόι, βέβαια, ήτανε, θεός σχωρέστον..."

Τελικά, χτύπησε οχτώ, συνολικά, τραγούδια μαζί με το Μάρκο.

Ήδη από το 1935, σε ηλικία 19 (;) χρονών, έχει παντρευτεί με τον Παντελή Καρίβαλη που τραγουδάει μαζί της στο τραγούδι "Σαν δεν ήξευρες", που είναι καταχωρημένο σα τραγούδι του Π. Τούντα, ενώ η Νταίζη Σταυροπούλου έχει πει στον Κ. Χατζηδουλή ότι ήταν του Ανέστη Δελιά, αλλά δε του άρεσε και το παράτησε στη τύχη του. Ο Τούντας βέβαια δεν έχασε την ευκαιρία...

Στις 20 Ιουνίου του 1936, ο Μάρκος ανοίγει την πρώτη δική του δουλιά, το μπαρ "Μάρκος" που θα έχει βραχύ βίο. Εκεί, μαζί του είναι ο Στράτος, ο Δελιάς, ο Μπάτης, ο Κώστας Καρβέλης αλλά και η Σοφίτσα, μόνο που δε την αναφέρει στις διηγήσεις του, ο αθεόφοβος...

   

Ούτε λόγος βέβαια για να εικονίζεται στην αφίσα. Μπορεί όμως και να μπήκε στο σχήμα αργότερα. Λογικά, ο Μάρκος θα την πήρε στο σχήμα επειδή έκρινε πως η φωνή του ταίριαζε με τη δική της κι επειδή του φάνηκε καλή η ιδέα νά΄χει και μιά γυναίκα στο πάλκο, πράγμα όχι και τόσο εύκολο. Μπορεί οι οικονομικές ανάγκες στα νέα κορίτσια νά΄ταν μεγάλες αλλά, πόσες θα τολμούσαν και πόσες θα τις άφηναν οι δικοί τους να μπουν μέσα σε τέτοια μαγαζιά όπου οι καυγάδες ήταν σε ημερήσια διάταξη; Η Σοφίτσα, η Φωφώ όπως την έλεγε ο προστατης της Κώστας Σκαρβέλης, το τόλμησε.


Με το Μάρκο θα χτυπήσει συνολικά οχτώ δίσκους και μετά, τέλος. Ο Μάρκος στρέφεται προς άλλες, όπως ήταν φυσικό. Δε ξανασυνεργάζεται μαζί της. Θα έχει και μιά μικρή συνεργασία με τον Β. Τσιτσάνη, έπειτα από υπόδειξη του Σπύρου Περιστέρη.

Το 1937 ο Παντελής Καρίβαλης της δίνει να πει το τραγούδι του "Πάντα το βράδυ έρχομαι". Αργότερα (πότε;), έχουν μαζί ένα καφενείο στη Νίκαια και εκείνο, όπως και τόσοι άλλλοι παρόμοια έκαναν, της επιβάλλει να σταματήσει το τραγούδι και τα πάρε-δώσε με την ταράφα. Ή αυτοί ή εγώ. Εσύ, Τέλος.

Την επόμενη φορά τη βλέπουμε στη φωτογραφία της επαγγελματικής της ταυτότητας που εκδόθηκε το Σεπτέμβριο του 1948. Τότε η Σοφία ήταν 32 χρονών. Προφανές είναι ότι φρόντισε να βάλει στην ταυτότητα μιά φωτογραφία καθόλου πρόσφατη, αυτή...

Ομολογουμένως, πολύ νόστιμη.

Πώς φαινόταν Η Σοφίτσα τον επόμενο χρόνο της έκδοσης της ταυτότητας; Έτσι.

33 χρονών και πολύ γλυκειά.

(20-10-1949)

Ένα χρόνο πριν (1948) χτύπησε το τελευταίο (;) της τραγούδι, την Παλιοχωρίτισσα, που είναι καταχωρημένο στο όνομά της.

39 χρονών

Κάποιο λάθος πρέπει να υπάρχει εδώ. Την κόρη της Ρίτας Αμπατζή, μετέπειτα Άννα Τσίπαρη, την έχουμε ξαναδεί σε παραπάνω φωτογραφία από το 1936. Δε γίνεται να έχουν περάσει 19 χρόνια και να τη ξαναβλέπουμε μικρή. Νάτη εδώ, μαζί με μιά φίλη της κι ένα μικρό κοριτσάκι, στη παραλία της Θεσσαλονίκης. Προσέξτε τη φαρδιά ζώνη της φίλης της. Η οικογένεια Αμπατζή είχε έρθει πρώτα στη Θεσσαλονίκη μετά την Καταστροφή.   Η Σοφία Καρίβαλη με την ανηψιά της Άννα (κόρη της Ρίτας Αμπατζή) και κάποια φίλη, στην Θεσσαλονίκη (1955) - σημείωνε ο μπερδεμένος και φουριόζος Ηλίας Πετρόπουλος. Μετά απ΄αυτή τη φωτογραφία τελειώνουν τα νιάτα της Φωφώς Καρίβαλη.

πηγή: www.koutouzis.gr

Στα 1972 (όταν ήταν μόνο 56 χρονών μίλησε στον Ηλ. Πετρόπουλο που πήγε και τη βρήκε στο σπίτι της. Τα αποσπάσματα που δημοσίευσε ο Η.Π. θα τα βρείτε στο

http://elkibra-sofiaabdzi.blogspot.com/2008/04/blog-post.html 

Και, υπάρχουν και δυό videos στο Youtube, όπου μπορείτε να δείτε αυτή τη γλυκειά Σμυρνιά να τραγουδάει. Εκεί, λάμπει από χαρά η παλιά τραγουδίστρια, χαρά που τη θυμήθηκαν. Δείχνει το φτωχικό σπιτάκι της, μιλάει λίγο για τις "πρόσφυγοι" ή "πρόσφιγγες", όπως λέει και αναπολεί τα παλιά.

http://www.youtube.com/watch?v=pPUSMgY10ws&feature=player_embedded

Δεν απομένει, αν αντέχετε, παρά η 

Γιορτή των 5 Φεγγαριών

http://elkibra-nouros.blogspot.com/2009/05/blog-post.html

Έχε γειά, Φωφώ Αμπατζή